*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٥١٧٥٣ ١٠:٣٥ - 1393/07/15   آثار ماندگار شماره 401 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگار شماره 401

مناقب ابن‌مغازلى(از علمای قرن پنجم)


ابوالحسن على‌بن محمد جُلابى واسطی از مورخان و محدثان قرن پنجم هجری است که در کتاب‌های پیشینیان به وثاقت، دقت و راستگویی ستوده شده است. وی پیرو مذهب "شافعى" بوده، گرچه برخی وی را مالکی هم گفته‌اند؛ اما او كتابى درباره مناقب شافعى نوشته و در آن مرجحات مذهب شافعى بر سایر مذاهب را بیان داشته است...

ابوالحسن على‌بن محمد جُلابى واسطی از مورخان و محدثان قرن پنجم هجری است که در کتاب‌های پیشینیان به وثاقت، دقت و راستگویی ستوده شده است.

وی پیرو مذهب "شافعى" بوده، گرچه برخی وی را مالکی هم گفته‌اند؛ اما او كتابى درباره مناقب شافعى نوشته و در آن مرجحات مذهب شافعى بر سایر مذاهب را بیان داشته است.

برخى از مشایخ وى كه در صدر اسناد روایى  او قرار دارند، عبارتند از: احمدبن محمدبن عبدالوهاب‌بن طاوان، ابوبكر سمسار واسطى (م۴۴8)، ابوغالب نحوى واسطى (م۴62)، ابومحمد حسن‌بن احمدبن موسى غندجانى (م‏۴67)، ابونصر طحان، ابوطاهر بغدادى، على‌بن عمر ابوالحسن واسطى، محمدبن اسماعیل ابوجعفر علوى نقیب واسط.

محمدکاظم محمودی محقق کتاب المناقب، ۴6 تن از مشایخ وی را، شناسانده است.

برخى از كتاب‌هاى وى عبارتند از: ذیل تاریخ واسط، نوشته اسلم واسطی مشهور به بحشل (م 292) كه سمعانى و ذهبى از این كتاب استفاده كرده‌اند، اما نسخه‌اى از آن اینك موجود نیست؛ الأربعین حدیثاً فی فضائل قریش، مناقب الشافعى و مرجحات مذهبه على سائرالمذاهب؛ شرح الجامع الصحیح؛ مناقب أهل‌البیت (مناقب على‌بن ابى‌طالب).

 

مناقب أهل‌البیت(ع)

مناقب و فضایل امیرالمؤمنین على‌بن ابى‌طالب(ع)، از توان شمارش بیرون و از حد استقصا افزون است؛ از این جهت تاریخ‏نگاران و محدثان شیعه و سنی، به نگارش و بیان و ذكر این اوصاف و خصال پسندیده و جوانمردى و صداقت گران‌قدر و ارج‌دار آن‌حضرت پرداخته و براى بازگویى شمه‏اى از آن‌ها همت گماشته و كتاب‌ها و تألیفات زیادى نوشته‏اند، که كتاب المناقب مشهور به مناقب ابن‌المغازلى (م ۴83) یکی از برترین ـ به گفته آیةالله‌العظمی مرعشی نجفی(ره) - آن آثار است.

مؤلف در مقدمه، از اهل‌بیت(ع) و فضایل ایشان سخن گفته و تمسك به ولاء و محبت ایشان را راه درست و صحیح معرفى كرده است. ابن‌مغازلی گوید: سعى كرده در جمع فضایل ایشان تا اندازه‌اى كه در توان داشته بكوشد.

این كتاب که شامل ۴79 حدیث است، عمدتاً فضایل امام على(ع) را نقل کرده، و احادیثى درباره حضرت فاطمه زهرا، امام حسن و امام حسین(ع) نیز دارد. درباره ائمه دیگر به ندرت مطالبى نقل كرده؛ چنانكه درباره امام سجاد و امام صادق علیهماالسلام تنها یك گزارش آورده است.

فضایل نقل شده درباره امام على(ع)، فضایلى است كه علمای شیعه نیز در كتاب‌هاى خود به نقل آن‌ها اهتمام دارند؛ مانند ولادت آن‌حضرت در كعبه، نقل حدیث "من كنت مولاه" به تفصیل و با اسناد گوناگون و اشاره به نزول آیه "الیوم اكملت لكم دینكم" در غدیر، حدیث منزلت، حدیث طیر و نقل آیاتى كه درباره امام على(ع) نازل شده است.

بخش‏هایى از كتاب كه به حسنین علیهماالسلام پرداخته، نظم خاصى ندارد و در چند مورد بدون مناسبت به دسته‌اى از فضایل آنان اشاره مى‌كند. نویسنده، مطالب را به صورت مسند و با سلسله سند نقل مى‌كند، اما نام كتاب‌هاى مورد استفاده خود را یاد نكرده است. اكثر كسانى كه وى از آن‌ها روایت نقل مى‌كند از محدثان و دانشمندان اهل واسط و معاصر وی هستند.

آیةالله‌العظمی مرعشی نجفی(ره) چندین امتیاز بر این کتاب بر می‌شمارد که دو ویژگی زیر از آن جمله‌اند:

"یكى این است: كه احادیث متعددى در مناقب و فضایل اهل‌بیت(ع) نقل كرده كه سند آن‌ها به محمد فرزند محمد فرزند اشعث، صاحب كتاب (جعفریات) یا "اشعثیات" می‌رسد، و او هم از موسى فرزند اسماعیل فرزند امام موسى‌بن جعفر(ع) از پدرش از جدش از پدران مبارك از پیامبر صلى‌الله‌علیه‌وآله نقل مى‏كند.

و از آن‌ها یكى این است: كه احادیث متعددى در او هست كه سند آن‌ها به ائمه(ع) كه از عترت پاك پیامبرند می‌رسد، مانند شخصیت بزرگ و ممتاز، آقاى ما امام ابوالحسن على‌بن موسى‌الرضا(ع) و غیر از این‏ها مزایا و برتری‌هاى دیگر كه در غیر این كتاب كمتر یافت مى‏شود". (المیزان القاسط)

این کتاب بعد از نگارش در مساجد قرائت می‌شده و نویسندگان بعدى از آن، مطالبی نقل كرده‌اند. سمعانى، ذهبى و ابن‌حجر عسقلانى از آن جمله‌اند. از دانشمندان شیعی نیز ابن‌بطریق (523-600)، ابن‌شهرآشوب و سیدبن‌طاووس از المناقب نقل کرده‌اند.

 

ترجمه مناقب ابن‌مغازلی

تنها ترجمه این کتاب به کوشش سیدمحمدجواد مرعشى نجفى‏ (کتابخانه آیةالله‌العظمی مرعشى نجفى‏، 1356ش، قم) انجام شده است.

این ترجمه افزون بر مقدمه مترجم، شامل تقریظ و نیز مقدمه‌ای از آیةالله‌العظمی مرعشی نجفی است؛ مقدمه مفصل آیةالله‌العظمی مرعشی شامل کتاب‌شناسی مناقب اهل‌بیت(ع)، معرفی ابن‌مغازلی، معرفی مفصل کتاب مناقب ابن‌مغازلی و بیان امتیازات این کتاب، معرفی نسخه‌های خطی آن، و طریق روایت خویش به این کتاب است.

 این رساله که، عربیِ آن به "المیزان القاسط فی ترجمه مورخ واسط" نامبردار است، ارزش انتشار مستقل دارد.

 

چاپ‌های مناقب ابن‌مغازلی

1- تحقیق محمدباقر بهبودی با عنوان "مناقب الإمام على‌بن ابى‌طالب"، کتابفروشی اسلامیه، 139۴ق، تهران. دارالاضواء بیروت، بارها آن را تجدید چاپ کرده است.

 این چاپ مقدمه‌ای از آیةالله‌العظمی مرعشی را با عنوان "المیزان القاسط فی ترجمة مورخ واسط" شامل است.

2- چاپ مکتبۀالحیاة، 1۴00ق، بیروت. همان چاپ آقای بهبودی است با حذف تعلیقات و حواشی ایشان.

3- تحقیق محمدكاظم محمودى با عنوان "مناقب أهل‌البیت(ع)"، انتشارات جهانی تقریب بین مذاهب اسلامی، 1۴27ق / 2006م. مقدمه مفصل آقای محمودی بر این چاپ در معرفی ابن‌مغازلی و آثار وی، استفاده از چند نسخه خطی، پاورقی‌های مفصل در نشان دادن احادیث در دیگر کتب اهل‌سنت، عنوان‌گذاری‌های مناسب در موارد لزوم داخل کروشه، و درج فهارس فنی (آیات، حدیث و نقل قول‌ها، اشعار، زمان‌ها و وقایع و جای‌ها، کتب و اشخاص) از ویژگی‌های این چاپ هستند.

متن هر دو چاپ آقایان بهبودی و محمودی را در نرم‌افزار سیره معصومان می‌توانید مطالعه کنید.

 

منابع: مقدمه آیةالله‌العظمی مرعشی بر ترجمه مناقب؛ نرم‌افزار سیره معصومان؛ سایت lib.ir.

تهیه و تنظیم: عباسعلی مردی



خروج