*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٤٢٢٠٠ ٠٨:٢٧ - 1393/03/01   آثار ماندگار شماره 390 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگار شماره 390

مصـائب‌النـواصـب از قاضي نورالله شوشتري (م 1019ق)


سيدنورالله حسينى مرعشى شوشترى، مشهور به شهيد ثالث؛ قاضى، فقيه، متكلم و رجالي نامدار شيعى، در شوشتر به دنيا آمد. پدرش سيدشريف از مجتهدان برجسته شهر شوشتر بود. او علوم نقلى و عقلى را نزد پدرش و طب را نزد حكيم مولانا عمادالدين فراگرفت. ميرصفى‌الدين محمد و ميرجلال‌الدين محمد صدر نيز از معلمان او بودند. ...

سيدنورالله حسينى مرعشى شوشترى، مشهور به شهيد ثالث؛ قاضى، فقيه، متكلم و رجالي نامدار شيعى، در شوشتر به دنيا آمد.

پدرش سيدشريف از مجتهدان برجسته شهر شوشتر بود. او علوم نقلى و عقلى را نزد پدرش و طب را نزد حكيم مولانا عمادالدين فراگرفت.

 ميرصفىالدين محمد و ميرجلالالدين محمد صدر نيز از معلمان او بودند.

در ربيعالثانى 979ق به مشهد رفت و در سال 992ق راهى هند شد.

وجه بارز زندگي علمي اين عالم رباني، به طور عمده در تلاشهاي علمياش در دفاع از هويت شيعه، بسط آن و دفاع جانانه از مباني آن در برابر معترضان و مخالفان عقايد شيعه است.

وي نزديک به صد اثر علمي دارد که  سه عنوان از آنها سه رديه عليه سه کتاب است:

1. احقاقالحق؛ در رد ابطال نهجالباطل اثر فضل بنروزبهان خنجي. که فضل آن را در رد بر نهجالحق علامه حلي نوشته بود.

2. الصوارم المهرقه؛ در پاسخ به کتاب صواعق المحرقه ابنحجر هيتمي 973

3. مصائب النواصب؛ در رد کتاب نواقض الروافض ميرمخدوم شريفي 988 يا 995).

تسلط قاضي در دفاع از تشيع، دقت ايشان در پاسخگويي به شبهات، بکار بردن روشهاي جدلي، و اعتقاد به اعتدال علمي و عقيدتي، از مهمترين ويژگيهاي قاضي شهيد است.

ميرمخدوم (گويا متولد 946) در قزوين ميزيسته و در سايه دولت صفوي تسنن خود را حفظ کرده و کمابيش به تقيه روزگار را ميگذرانده است تا آنکه بعد از ظهور شاه اسماعيل دوم، به اجبار از ايران به کشور عثماني گريخت و در آنجا مورد نوازش قرار گرفت. او کتاب نواقضالروافض را درباره عقايد و عادات شيعه نگاشت و در آن به غلط به شيعه و علماي شيعه از جمله محقق کرکي تاخت.

کتاب نواقض، دست کم دو تحرير مفصل و مختصر دارد که ظاهراً آنچه در اينجا از طرف قاضي نقد شده، تحرير مختصر آن است.

در برابر نواقض افزون بر مصائب النواصب، پنج رديه ديگر نوشته شده است.

مصائبالنواصب

کتاب مصائب، به تناسب خود نواقض، شامل چند مقدمه و چند جُند است.

قاضي، مقدمه کوتاهي نوشته و در حاشيهاي که بعداً تحرير کرده است ميگويد: که چون ميرمخدوم کتابش را به سلطان عثماني تقديم کرده است، من هم کتابم را به سلطان صفوي يعني شاه عباس تقديم ميکنم.

قاضي در نخستين مقدمه خود، بحث را با نسب ميرمخدوم آغاز کرده و او را از فرزندان دختر ميرسيدشريف جرجاني اديب مشهور ميداند و به نکات ظريفي که ميرسيدشريف در مقدمه کتابش (شرح مفتاحالعلوم) آورده و حکايت از تشيع وي دارد، اشاره ميکند.

در ادامه اشاره دارد که بسياري از عالماني که در ديار سني ميزيستند، در واقع شيعه بودند. و در اين زمينه به سخن علامه حلي در منهاجالکرامه 67) استناد ميکند.

مقدمه دوم؛ درباره تعريف ايمان و اسلام است؛

مقدمه سوم؛ درباره تعريف فرقه ناجيه است؛

مقدمه چهارم؛ درباره تعريف صحابي از ديدگاه دو مذهب است؛

مقدمه پنجم؛ در نقد اجمالي احاديث اهل سنت است.

در اين مباحث برخي از ديدگاههاي ميرمخدوم نقل و سپس نقد شده و به مناسبت مطالبي هم از اين طرف و آن طرف نقل ميشود.

مقدمه ششم؛ که بسيار کوتاه است، درباره روش استدلال شيعه به روايات اهلسنت درباره امام علي(ع) و اولاد ايشان است. قاضي در اين مقدمه، متني را به فارسي در دو صفحه به نقل از پدرش آورده است.

مقدمه هفتم؛ آن است که مذهب اماميه همان مذهب اهلبيت(ع) است. در اينجا ايشان مروري بر مشکلات تاريخي شيعه دارد و اين که شيعه هميشه در پرده خفا بوده و با اين حال، استوار برجاي مانده است.

وي همچنين به نمونههايي از تعصب علماي اهل سنت در برابر ديدگاههاي شيعه اشاره ميکند.

مقدمه هشتم؛ درباره حکم لعن و موارد آن است.

پس از اين مقدمه هشتگانه، قاضي مباحث کتابش را با تعبير “جُند” ادامه ميدهد.

جند اول؛ درباره آياتي است که ميرمخدوم آنها را به عنوان دليل فضل صحابه به طور عموم ارائه کرده است.

جند دوم؛ درباره احاديثي است که ميرمخدوم در همين زمينه به آنها استناد کردهاست.

جند سوم؛ در رد ادلهاي است که ميرمخدوم درباره حقانيت خلفاي سهگانه در مستوليشدن بر احکام خدا پس از رحلت رسول(ص) به آنها استناد کرده است. در اين بخش صاحب نواقض، تشيع امامي آلبويه را نفي ميکند و ميگويد هيچ سلطان امامي تا زمان ما نبوده است. قاضي در برابر مطالبي درباره آلبويه و ديگر سلاطين اماميمذهب مانند سلطان محمد خدابنده ارائه ميکند.

جند چهارم؛ درباره تناقضات موجود در نسبتها و اتهاماتي است که وي متوجه برخي از عقايد خاص اماميه کرده است.

از جمله بحث تقيه، بحث ازدواج حضرت امکلثوم(س) دختر گرامي اميرالمؤمنين علي(ع) با عمر، بحث رجعت، بحث درباره مفهوم عصمت نزد شيعيان، ثواب زيارت امام حسين(ع) (نقد روايت شيخ طوسي)، سختگيري شيعيان در عدالت و کاهش نماز جماعت در ميان شيعه، و شبهاتي درباره امام زمان(ع).

جند پنجم؛ درباره نسبتهايي است که ميرمخدوم آنها را عادات زشت شيعيان ميداند. اتهام نخست وي آنکه شيعه به جاي نمازهاي واجب، لعن بر صحابه و زوجات رسول (ص) ميکنند؛ ديگر اينکه شيعه براي رفع بلا و بيماري و فقر، معتقدند که اگر هفتاد بار فلان را لعن کنند، اوضاع نابسامانشان درست ميشود؛ ديگر اينکه شيعه معتقدند که همه معاصي و گناهانشان با حب حضرت علي(ع) و بغض مخالفين پاک ميشود.

اشکال بعدي درباره سبک سوگواري شيعيان در عشر اول محرم و مکروه دانستن روزه در روز عاشوراست.

قاضي درباره روزه روز عاشورا ميگويد: نه تنها دليلي بر استحباب روزه عاشورا نداريم که شاهد داريم اين کار از بدعتهاي قاتلان امام حسين(ع) است. چنانکه صاحب قاموس که خود سني است در کتاب سفرالسعاده ميگويد: ائمه حديث گفتهاند که سرمهزدن روز عاشورا بدعتي است که قاتلان حسين(ع) درست کردند. (سفرالسعاده:142)

جند ششم؛ اختصاص به برخي از مطالب کفريات دارد که شماري از فقهاي سني به آنها فتوا دادهاند.

 

ترجمههاي مصائب

1. ترجمه محمدتقي حسيني در سال 995 با عنوان ناصب النواصب؛

2. ترجمه محمدعلي مدرسي چهاردهي، انتشارات دارالکتب اسلاميه، 1323ش / 1364ق.

چاپ مصائب النواصب

انتشارات دليل ما، تنها چاپ اين کتاب را به تحقيق قيس العطار در سال 1426ق منتشر کرده است. محقق مقدمهاي نسبتاً طولاني در معرفي قاضي و کتاب وي نگاشته و با استفاده از نسخههاي معتبر آنرا در دو جلد به سامان رسانده است.

منابع: مقاله مروري بر مصائب النواصب از رسول جعفريان (سايت کتابخانه تخصصي تاريخ اسلام)؛ lib.ir

تهيه و تنظيم: عباسعلي مردي



خروج