*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٢٩٧١٤ ١٣:٠٠ - 1392/08/08   آثار ماندگار شماره 376 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگار شماره 376

کفاية‌الطالب في مناقب علي‌بن ابي‌طالب(ع) از گنجي شافعي (م 658)


فخر‌الدين أبوعبد‌الله محمد‌بن يوسف‌بن محمد‌الكنجي، معروف به «حافظ گنجي شافعي» متولد گنجه است. علماي اهل‌سنت او را با عباراتي هم‌چون «كان من أهل‌العلم بالفقه والحديث»، كان رجلاً فاضلاً أديباً وله نظم حسن»، «كان فقيها محدثا» و... ستوده‌اند. گنجي در ميان آثار قلمي خود، دو کتاب درباره اهل‌بيت(علیهم‌السلام)نگاشته است: «كفاية‌الطالب في مناقب علي‌بن أبي‌طالب» و «البيان في اخبار صاحب‌الزمان». اين دو اثر باعث شده که ...

فخر‌الدين أبوعبد‌الله محمد‌بن يوسف‌بن محمد‌الكنجي، معروف به «حافظ گنجي شافعي»  متولد گنجه است. علماي اهل‌سنت او را با عباراتي هم‌چون «كان من أهل‌العلم بالفقه والحديث»، كان رجلاً فاضلاً أديباً وله نظم حسن»، «كان فقيها محدثا» و... ستوده‌اند.

گنجي در ميان آثار قلمي خود، دو کتاب درباره اهل‌بيت(علیهم‌السلام)نگاشته است: «كفاية‌الطالب في مناقب علي‌بن أبي‌طالب» و «البيان في اخبار صاحب‌الزمان». اين دو اثر باعث شده که برخي از علماي اهل‌سنت به او نسبت رفض بدهند.

وي به شهرهاي اسلامي مختلفي سفر کرده و با علماي بسياري ديدار داشته و از آنان حديث نقل کرده است؛ از جمله در سال 648 به اربل رفته، و اربلي (صاحب کشف‌الغمّه) از وي اجازه دريافت کرده است؛ در سال 641 در بغداد بوده و از شيخ عبد‌اللطيف قبيطي نقل روايت کرده است؛ در بيت‌المقدس با محمد و يعقوب پسران عبد‌الله مقدسي ديدار داشته است؛ در تکريت از محمد‌بن يوسف عدل حديث شنيده است؛ در سال 640 در حلب بوده و از علماي آن‌جا رواياتي نقل کرده است؛ مدينه منوره، مکّه مکرمه، نابلس، موصل، صريفين و... سرزمين‌هايي بوده که گنجي بدان‌جا سفر کرده است.

آقاي محمدکاظم محمودي، مصحح کتاب کفاية‌الطالب، 128 تن از مشايخ وي را شناسانده است.

گنجي در مسجد جامع دمشق در صبحگاهي به‌خاطر مسايل سياسي کشته شد.

کفاية‌الطالب

نويسنده در مقدمه کتاب گفته است: در روز پنجشنبه، شش شب مانده از جمادي‌الثاني 647 در حصباء شهر موصل، در دار‌الحديث مهاجريه، در مجلسي بودم که فقها و مدرسين و ارباب حديث، حضور داشتند. بعد از درس احاديثي نقل کردم و ختام مجلس را حديثي در مناقب اهل‌بيت(علیهم‌السلام)قرار دادم. برخي از حاضرين، به علت عدم شناخت، به‌خاطر نقل حديث غدير خم به روايت زيدبن ارقم، و حديث عمار، به من طعنه زدند.

حبّ اهل‌بيت مرا بر آن داشت تا به املاي کتابي بپردازم که از مشايخ خود در شهرهاي مختلف احاديثي را از کتاب‌هاي معتبر در مناقب امير‌المؤمنين(علیه‌السلام) شنيده بودم... بعد از املاء آن را پاکنويس کردم و «کفاية‌الطالب في مناقب أمير‌المؤمنين علي‌بن أبي‌طالب(علیه‌السلام) » نام نهادم.

کتاب کفاية‌الطالب،  که 520 حديث را در صد باب دربر دارد، بدين شکل تنظيم و تدوين شده است:

الف) صد باب در فضايل امير‌المؤمنين و اهل‌بيت(علیهم‌السلام)؛

ب) باب صدم که شامل خطبه‌ها و وصاياي حضرت است، در سه فصل تنظيم شده است:

فصل اول، در بيان اين‌که ذريه رسول‌خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) از صلب حضرت علي(علیه‌السلام) است؛

فصل دوم، در حديث ردّ شمس؛ در اين فصل افزون بر روايت و دعاي رسول‌خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) ، اشعار صاحب‌بن عباد را در اين‌باره نقل کرده است.

فصل سوم، شامل دوازده باب است با اين موضوعات:

وصايا، مواعظ و خطبه‌ها، تواضع در طعام، عبادت، صفات، پوشش و لباس، تولد، نسب، شهادت و قاتل حضرت، رفتار حضرت با قاتلشان، مدت زندگاني و زمان شهادت و کسي که ايشان را غسل داد و بر ايشان نماز خواند و کفن و دفنشان کرد، محل دفن و اقوال مختلف درباره محل دفن.

ج) باب يازدهم؛ اين فصل، شامل دو بخش است:

1. بخشي مختصر درباره اولاد اميرالمؤمنين(علیه‌السلام) آمده که شامل شرح حال و فضايل امام حسن و امام حسين(علیهما‌السلام) است. در بخش مربوط به امام حسين(علیه‌السلام) و شهادت آن‌حضرت، اسامي 21 تن از بني‌هاشم که در کربلا در رکاب حضرت شهيد شدند را برشمرده است.

2. فرعي در ذکر ائمه هدي(علیهم‌السلام)؛ که  از امام زين‌العابدين تا امام مهدي(علیهم‌السلام)را معرفي کرده است.

شايان ذکر است که اگرچه عنوان کتاب فضايل و مناقب اميرالمؤمنين(علیه‌السلام) است، اما بخش‌هايي از کتاب به ذکر مناقب اهل‌بيت(علیهم‌السلام)پرداخته است، از جمله:

باب هشتم در محبت «پنج‌تن آل‌عبا(علیهم‌السلام)» است؛

باب 78-84 در ازدواج حضرت علي با حضرت فاطمه سلام‌الله‌عليهما است؛

باب 97 در اکرام پيامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) به حسنين(علیهما‌السلام) است؛

باب 98 در فضيلت حضرت خديجه(سلام‌الله‌علیها) ؛

باب 99 در فضايل حضرت فاطمه(سلام‌الله‌علیها) .

شايد بتوان کتاب را خصايص امير‌المؤمنين(علیه‌السلام) نيز ناميد، چراکه بسياري از اختصاصات آن‌حضرت را نقل کرده است، از جمله تعليم ايشان به دست پيامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) .

وي در ذکر اصحاب ائمه(علیهم‌السلام)به ذکر جناب عمار ياسر(ره) نيز پرداخته و سخن حضرت رسول‌الله(صلی‌الله‌علیه‌وآله) را (تقتلک‌الفئة‌الباغية) درباره عمار ياسر نقل کرده است.

ويژگي بارز کتاب نقل احاديث از مشايخ و علماي اهل‌سنت است.

اين کتاب مورد توجه علماي بسياري بوده و برخي از علماي شيعه نيز از آن نقل کرده‌اند از جمله سيد‌بن طاووس(ره) در کتاب‌اليقين، علامه حلي(ره) در کشف‌اليقين، ماحوزي بحراني(ره) در اربعين حديثا، و... .

چاپ‌هاي کفاية‌الطالب:

1. تحقيق سيدمحمدصادق بحر‌العلوم در سال 1356 در نجف؛

2. تحقيق شيخ محمدهادي اميني در نجف؛

3. چاپ تبريز به همراه بيان و کتاب‌الغيبة شيخ طوسي در سال 1324ق؛

4. تحقيق محمدکاظم محمودي در سال 1431ق / 1389ش در قم. اين چاپ در دو جلد به حمايت وزارت فرهنگ و ارشاد چاپ شده و کتاب‌البيان گنجي را به ضميمه دارد. مقدمه مفصل مصحح، در معرفي گنجي و نسخه‌هاي خطي کتاب، فهارس فني در پايان کتاب، و پاورقي‌هاي مفيد از ويژگي‌هاي اين چاپ است.

تهيه و تنظيم: عباس‌علي مردي


خروج