*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٢٤٢٨١ ١٥:١٧ - 1392/05/01   آثار ماندگار شماره 369 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگار شماره 369

فضايل اهل‌بيت رسول و مناقب اولاد بتول(ع)از عماد‌الدين طبري (زنده در 701ق)


عماد‌الدين حسن‌بن علي‌بن محمد‌بن علي‌بن حسن طبري (زنده در (701 از نويسندگان امامي فارسي‌زبان است كه در نيمه دوم قرن هفتم هجري‌، آثار فراواني در دفاع از تشيع امامي پديد آورد. او در نوشتههايش، در غالب موارد، خود را «طبري» در مواردي «مازندراني» و گاه «طبري مازندراني» مي‌خواند. کتابهاي مناقب‌الطاهرين‌، كامل در سقيفه معروف به کامل بهايي، معتقد‌الاماميه‌، الاربعين‌، تحفة‌الابرار في مناقب الائمة‌الاطهار(علیهم السلام)، اسرار‌الامامة، از آثار چاپ شده او هستند.

عمادالدين حسنبن عليبن محمدبن عليبن حسن طبري (زنده در (701 از نويسندگان امامي فارسيزبان است كه در نيمه دوم قرن هفتم هجري، آثار فراواني در دفاع از تشيع امامي پديد آورد. او در نوشتههايش، در غالب موارد، خود را «طبري» در مواردي «مازندراني» و گاه «طبري مازندراني» ميخواند. کتابهاي مناقبالطاهرين، كامل در سقيفه معروف به کامل بهايي، معتقدالاماميه، الاربعين، تحفةالابرار في مناقب الائمةالاطهار(علیهم السلام)، اسرارالامامة، از آثار چاپ شده او هستند.

 

فضايل اهل‌بيت رسول و مناقب اولاد بتول(ع)

يکي از کتابهاي عمادالدين طبري، که متن عربي آن از بين رفته، توسط عبدالملکبن اسحاقبن فتحان واعظ قمي از دانشمندان شيعي در قرن هشتم به فارسي ترجمه شده و حجةالاسلام والمسلمين رسول جعفريان آن را با عنوان اخبار و احاديث و حكايات در فضايل اهلبيت رسول و مناقب اولاد بتول(علیهم السلام) چاپ کرده است.

در آغاز كتاب، مترجم علت ترجمه آن را به خاطر درخواست «دوستان مخلص معتقد» بيان کرده است. سپس توضيح ميدهد كه كتاب به عربي بوده و عنوان شده است كه اين امر سبب ميشود تا «عوام را از آن فايده نه، و اهل عجم را از آن حظي نه» بنابرين بنا را بر آن نهاده است تا در عين حفظ متن عربي، آن را به فارسي درآورد.

مقدمه مؤلف، از ستايش خداوند آغاز شده و سپس به سراغ اهميت وجود شاهان و اميران رفته، وجود توأمان دين و دولت را براي احياي سنت و ترك بدعت، مورد توجه قرار ميدهد. و بيان ميکند که توانسته مورد حمايت بهاءالدين محمد جويني قرار گيرد و آثاري را پديد آورد.

وي تأكيد ميكند كه «بنده كمينه قرب ده سال است كه كتب اخبار و تفاسير مخالف و مؤالف را مطالعه ميكند» به علاوه به حرفه مناظره هم كه آن زمان مرسوم بوده مشغول بوده، يكسره در پي اثبات حق اهلبيت و ابطال ديگران بوده است. اكنون يكي از نتايج آن مطالعات همين كتاب است كه در آن «استغراقي و جهدي تمام برفت در تأليف و تمهيد قواعد فوايد اين كتاب تا هر خبري و اثري كه مكتوب آمد، از مشاهير اخبار است نه از اوابد غرايب» در آن جمع كند 10).

وي ميگويد كه سند حديث را نياورده، اما منبع را ذكر كرده است. از اينروست كه نام كتب زيادي در اين اثر آمده است.

كتاب دو بخش است: بخش نخست با عنوان «شيعيان امامي رستگارند»، شامل بيست حديث در فضايل امام علي و اهلبيت(علیهم السلام) و شيعيان است. متن عربي حديث با ترجمه و احياناً شرحي درباره آن. نوزده مورد از اين احاديث از كتاب المجتبي اثر محمودبن محمد صالحاني اصفهاني شافعي مذهب است 29) و البته ذيل بعضي، منابع ديگري هم ياد ميشود. كتاب مجتبي يكي از منابع اصلي وي در اين كتاب است و او افزون بر نقل احاديث از آن، در چند مورد اشعاري هم در فضايل اهلبيت(علیهم السلام) روايت ميكند 27).

طبري ضمن شرحي كه براي حديث ششم نوشته، به مصيبتهايي كه شيعه در طول تاريخ تحمل كرده، اشاره نموده است، از سقيفه و بعد از آن رفتار معاويه و يزيد با شيعيان و بهطور كلي بنياميه كه «هشتاد سال در شرق و غرب، شيعه را ميكشتند و لعنت خاندان رسول ميكردند» سخن گفته و سپس از بنيعباس كه «هشت امام را به زهر كشتند و سادات اهلبيت را زنده در ديوار ميگرفتند». 17) بخش دوم، شامل نقد 23 حديث است كه در مآخذ اهلسنت درباره فضايل خلفا و صحابه وارد شده است.

اين نقدها متنوع و از زاويه حديثي است. وقتي يك فضيلت براي صحابه يا خلفا نقل ميشود، طبري بر آن است تا از چند جهت آن را نقد كند. اولاً اصل حديث را با دلايل تاريخي و حديثي نقد ميكند و ثانياً اهميت آن فضيلت را در مقايسه با فضايل امام علي و ساير اهلبيت ميسنجد و به چالش ميكشد. به عبارتي، بيشترين تلاش وي در نقد، باز هم مبتني بر نشان دادن فضايل اهلبيت(علیهم السلام) آنهم با استفاده از مآخذ اهلسنت است.

برخي از احاديث نقد شده عبارتند از: حديث «لاتسبّوا أصحابي»؛ حديث «أصحابي كالنجوم»؛ «خير خلق‌الله بعدي أبوبكر ثم عمر، ثم عثمان، ثم علي».

وي در پاسخ به اين روايت اخير، روايات معارضي را ميآورد كه ايمان عمر را سه برابر بيش از ايمان ابوبكر ميداند. (ص62)

حديث «لاتجتمع امّتي علي‌الضلالة»؛ و حديث «صحابه خيار امت هستند». «اگر اين حديث صحيح بودي، عثمان، ابوذر غفاري را از شهر نَبِراندي با ربذه، و عمار ياسر را چندان نَبِزديكه غشش رسيد تا نماز پيشين و ديگر و شام از وي فوت شد، و عبداللهمسعود را چندان ِنَبزدي كه وي در آن هفته بمرد، و مهاجر و انصار جمعنشدندي به قتل عثمان».

در نيمه دوم كتاب، گهگاه در لابلاي مباحثي كه در نقد احاديث دارد، مطالب مستقلي تحت عنوان تنبيه آورده ميشود. از جمله يكي از تنبيهها با اين عنوان است: در ذكر بعضي از نكالها كه به اعداي اهلبيت فرود آمده در دنيا قبل يومالقيامة. (ص104) در اين تنبيه از جمله حكايتي مفصل از برخورد منصور عباسي با سليمان اعمش دارد كه شماري از فضايل امام علي(علیه السلام) ضمن آن نقل ميشود. و تنبيه ديگر در منقبت حضرت فاطمه زهرا(سلام الله علیها). 118)

حجةالاسلام والمسلمين جعفريان در اهميت اين کتاب ميگويد: «متن حاضر، به رغم آن كه در مقايسه با كامل بهايي، اطلاعات تاريخي كمتري دارد، اما بدون ترديد به لحاظ حديثي، اثري ارجمند است؛ زيرا افزون بر استفاده از منابع فراوان حديثي كه امروزه در دسترس نيست، احاديثي در آن يافت ميشود كه دستكم در برنامههاي موجود رايانهاي نشاني از آن يافت نشد. حتي همانها هم كه هست، به لحاظ عبارات، تفاوتهايي دارد كه براي اهل فن، سودمند خواهد بود».

 

چاپ فضايل اهل‌بيت رسول(ع)

تنها چاپ اين کتاب به کوشش حجةالاسلام والمسلمين رسول جعفريان در سال 1386 در انتشارات مشعر تهران انجام شده است و مقدمهاي مبسوط در معرفي عمادالدين طبري، شناسايي و ويژگي آثار او دارد. نيز کتاب اسرارالامامة او را شناسانده است. بخشي از نوشته وي با عنوان کتابخانه طبري به معرفي کتبي ميپردازد که طبري در نگاشتن آثار خود از آنها بهره برده است.

تهيه و تنظيم: عباس‌علي مردي 


خروج