*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٢٢٢٠٧ ١٧:٠٥ - 1392/03/29   آثار ماندگار شماره 366 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگار شماره 366

امام حسين(ع) در کتاب ابن‌عساکر (م571ق)


ابوالقاسم على‌بن حسن‌بن هبةالله‌بن عبدالله‌بن حسين، معروف به (ابن‌عساکر)، حافظ نامدار حديث و فقيه شافعيِ اهل دمشق (499 - 571) است. وي به اذعان تراجِم‌نگاران بنام عامه، نزد اهل تسنن از برترين محدثان روزگار خويش و همه روزگاران به‌شمار مى‌رفته است. مهم‌ترين تأليف او تاريخ دمشق هشتاد جلدى او مى‌باشد؛ در اين دائرةالمعارف جنبه حديثى بر جنبه تاريخى برتري دارد.

ابوالقاسم علىبن حسنبن هبةاللهبن عبداللهبن حسين،  معروف به (ابنعساکر)،  حافظ نامدار حديث و فقيه شافعيِ اهل دمشق (499 - 571) است.  وي به اذعان تراجِمنگاران بنام عامه، نزد اهل تسنن از برترين محدثان روزگار خويش و همه روزگاران بهشمار مىرفته است. مهمترين تأليف او تاريخ دمشق هشتاد جلدى او مىباشد؛ در اين دائرةالمعارف جنبه حديثى بر جنبه تاريخى برتري دارد. در تأليف تاريخ دمشق، تاريخ بغداد خطيب،  مقتداى ابنعساکر بوده است. در اهميت تاريخ دمشق ابنعساکر همين بس که ذيلهاي چندگانه و تلخيص و تهذيبهاى متعددى براى آن فراهم ساختهاند.

او در اين كتاب، به شيوه محدثان، روايات بسيارى را با اسناد و اشاره به ضعف و قوت آنها، اما بدون تحليل تاريخى، گردآورده است. او محور كتاب خود را شرح حال دمشق و بزرگان شام قرار داده؛ اما هركس را كه به شام آمده، بررسى كرده و از اين رهگذر، به شرح حال امام حسين(علیه السلام) و مقتل ايشان هم پرداخته است.  

از تاريخ دمشق،  سرگذشتنامه اميرمؤمنان حضرت علىبن ابىطالب(علیه السلام) (در 3جلد)، سرگذشتنامه امام حسن مجتبى(علیه السلام) (در يک جلد)، سرگذشتنامه حضرت سيدالشهدا(علیه السلام) (در يک جلد) و سرگذشتنامههاى امام سجاد و امام باقر(علیه السلام)(باهم در يک جلد)،  همه به همت مرحوم علامه شيخ محمدباقر محمودى استخراج و منتشر شده است. همچنين استاد سيدمحمدحسين جلالى تلخيصى از تاريخ دمشق فراهم ساخته که ناظر است به حيات طيبه پنجتن آلعبا(علیهم السلام) و اين تلخيص به نام الاکتفاء بما رُوى فى اصحابالکساء(علیهم السلام) در شهر قم طبع و نشر گرديده است.

اهميت اين سرگذشتنامهها و روايات تاريخ دمشق،  از اينروست که بدانيم:

ابنعساکر در دوران حکومت اتابک طغتکين در خانوادهاى بزرگ شد که در تسنن متعصب بودند و با پيروان تشيع که از سوى فاطميان قاهره حمايت مىشدند و باطنيان اسماعيليه که در شام سخت فعاليت مىکردند، عناد مىورزيدند.

زمانى هم که نورالدين زنگى به سال 549 دمشق را گشود، بلافاصله با ابنعساکر پيوند يافت و نخستين دارالحديث را براى ابنعساکر ساخت و از آن پس،  بنوعساکر در تاختن به شيعيان سردسته و پيشتاز بودند.

همچنين دانستنى است که حسنبن هبةالله،  پدر ابنعساکر،  از راه ازدواج با خانواده بنوقرشى ـ که از احفاد امويان بودند ـ خويشى يافت و ابنعساکر از مادرى اموى زاده شده و در تاريخ دمشق هم به رجال بنىاميه ـ که خاندان مادرى او هستندـ اهتمامى بليغ نموده است.

ترجمه ريحانة رسول‌الله (امام حسين در تاريخ مدينه دمشق)

ابنعساكر، بخش امام حسين(علیه السلام) کتابش را با معرفي آنحضرت بهعنوان سبط رسولخدا(صلی الله علیه و آله) و ريحانه آنحضرت در دنيا آغاز کرده و سپس راويان حضرت را برشمرده است.

وي در ادامه حدود چهارصد گزارش درباره امام حسين(علیه السلام) و نهضت كربلا ارائه نموده كه بيشتر آنها، با اسناد خود او و برخى نيز از طبقات ابنسعدند.

 اين روايات شامل موضوعاتي همچون ولادت امام حسين به روايت امام صادق، ابوهريره و...، نامگذاري آنحضرت از سوي رسولخدا(صلی الله علیه و آله) به روايت اميرالمؤمنين(علیه السلام) و سلمان و...، شباهت حضرت به رسولخدا(صلی الله علیه و آله)، ماجراهاي دوران کودکي (کشتيگرفتن با امام حسن(علیه السلام)، سوارشدن بر رسولخدا(صلی الله علیه و آله) و سخن عمربن خطاب) و ديگر فضايل امام حسين(علیه السلام) است.

پيشگويىهاى پيامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) (حديث 213 - 236) به روايت امسلمه، عايشه، انسبن مالک، أبيأمامه، امفضل همسر عباس، و پيشگوييهاي اميرمؤمنان(علیه السلام) (حديث 237 - 242) درباره شهادت امام حسين(علیه السلام)، وقايع قيام ايشان از هنگام خروج از مدينه تا عاشورا، خطبههاى عاشورا و حوادث خارقالعاده پساز آن و نيز فرجام شوم قاتلان امام(علیه السلام) در دنيا، از جمله گزارشهايي است که ابنعساکر در تاريخ مدينه دمشق نقل كرده است.

نيز وي اشعاري از امام حسين(علیه السلام) در طلب رزق از خدا  و اشعاري در مقابل مقابر شهداي بقيع نقل کرده است که مطلع يکي از آنها چنين است:

أغن عنالمخلوق بالخالق

تغن عنالکاذب والصادق

واسترزقالرحمان من فضله

فليس غيرالله من رازق

تاريخ دمشق، با تحقيق على شيرى، بهصورت كامل به چاپ رسيده و تلخيصى از آن نيز كه بهوسيله ابنمنظور، مؤلف لسانالعرب انجام شده، منتشر گرديده است.

چاپ ترجمه ريحانة رسول‌الله

زندهياد علامه محمدباقر محمودي(ره) اين بخش از تاريخ مدينه دمشق را تحقيق کرده که در چندين نوبت چاپ شده است؛ از جمله چاپ مجمع احياءالثقافةالاسلاميه در سال 1414ق (چاپ دوم). پاورقيهاي مناسب (توضيح عبارات مشکل، معرفي راويان غير مشهور، و ذکر شواهد از منابع اهلسنت براي مطالب ابنعساکر) از جمله اموري است که مصحح بدان پرداخته است. در پايان فهارس فني (آيات قرآن، اعلام، قبايل و اقوام، اماکن و موضوعات) براي دستيابي آسان خواننده به مطالب کتاب آمده است. استاد سيدمحمدرضا حسيني جلالي کتابالحسين(علیه السلام) سماته و سيرته را از همين کتاب اخذ کرده و با حذف مکررات و با اسلوبي جديد براي خواننده امروزي تدوين کرده است.

منابع: كتاب‏شناسى تاريخ عاشورا و عزادارى امام حسين(علیه السلام)، مجله آينه پژوهش

تهيه و تنظيم: عباسعلي مردي


خروج