*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣١٦٥٤٣ ١١:١٥ - 1392/01/21   المقاصد‌العليةآثار ماندگار شماره 361 ارسال به دوست نسخه چاپي


المقاصد‌العليةآثار ماندگار شماره 361

المقاصد‌العلية


علامه شيخ عبدالحسين امينى قدس‌سره فرزند ميرزا احمد بن‌مولى نجفعلى مشهور به امين‌الشرع تبريزى است. ابتدا تحت تربيت پدرش كه از علماى بزرگ تبريز بود پرورش يافت؛ سپس از سيدمحمد مولانا و حاج سيدمرتضى خسروشاهى علوم اسلامي را آموخت. بعدها به نجف رفت و در محضر درس علمايي هم‌چون حاج سيدابوتراب خوانسارى و ...

از علامه اميني (م 1390ق)

علامه شيخ عبدالحسين امينى قدسسره فرزند ميرزا احمد بنمولى نجفعلى مشهور به امينالشرع تبريزى است. ابتدا تحت تربيت پدرش كه از علماى بزرگ تبريز بود پرورش يافت؛ سپس از سيدمحمد مولانا و حاج سيدمرتضى خسروشاهى علوم اسلامي را آموخت. بعدها به نجف رفت و در محضر درس علمايي همچون حاج سيدابوتراب خوانسارى و آقا سيدمحمد فيروزآبادى تلمذ كرد و از آيات عظام آقا سيدابوالحسن اصفهانى، علامه نائينى، حاج شيخ عبدالكريم حائرىيزدى، محمدحسين غروىاصفهانى و ميرزاعلى‏آقا شيرازى اجازه اجتهاد گرفت.

کتاب الغدير و کتابخانه اميرالمؤمنين(ع)در نجف، از مشهورترين يادگاران اين محقق بزرگ جهان اسلام به شمار ميروند. سفرهاي ايشان به شهرهاي مختلف و استفاده از منابع کتابخانهها، براي تدوين کتاب الغدير مشهور است. گزارش برخي از اين سفرها در مجلات مختلف چاپ شده است.

اين عالم جليلالقدر در تهران درگذشت؛ پيكر ايشان را به نجف بردند و در كتابخانه‏اش دفن كردند.

المقاصدالعليه

بيشتر مردم و حتي اهل نظر، علامه اميني را فقط به کتاب الغدير ميشناسند؛ اما از ايشان به جز کتاب جاودانه الغدير، چند عنوان کتاب ديگر چاپ و منتشر شده است که عبارتند از: سيرتنا و سنتنا سيرة نبينا و سنته؛ ادب الزائر؛ تفسير فاتحةالکتاب؛ ثمرات الاسفار؛ شهداء الفضيلة و المقاصدالعليه.

بخشي از جنبههاي ناشناخته از علامه اميني رحمةاللهعليه را بايد در آثاري مکتوب جست که سوگمندانه در طول چهل و چند سال پس از رحلت ايشان همچنان به صورت دستنويس باقي مانده و انتشار نيافتهاند. فهرست اين آثار در رساله مرحوم آيةالله شيخرضا اميني - فرزند علامه اميني - و کتاب حماسه غدير نوشته استاد محمدرضا حکيمي آمده است. در ميان اين آثار، عناوين نوشتارهايي در زمينه تفسير و حديث و رجال وجود دارد که تحقيق و انتشار کامل آنها، سيمايي روشنتر از اين بزرگ مرد نشان ميداد.

يکي از اين کتابهاي گرانقدر، «المقاصد العلية في المطالب السنية» است در تفسير چهار آيه، که براي نخستينبار در اين روزها منتشر شده است. اين کتاب، مقدمه و مؤخره و تاريخ تأليف ندارد. در واقع مجموعهاي است از چهار گفتار که البته با تنظيم و تدوين مؤلف به اين صورت در آمده است.

تنها نسخه شناختهشده اين کتاب، نسخهاي است که مرحوم سيدهاشم حسينيتهراني به دليل انس با علامه اميني، از روي نسخه اصل نوشته است. آنگاه شيخ محمدرضا کريمي در سال 1407ق، از روي نسخه يادشده استنساخ کرده و به محقق فقيد سيدعبدالعزيز طباطبايي هديه کرده که اکنون در کتابخانه ايشان موجود است. تنها چاپ کتاب از روي همين نسخه انجام شده است.

فهرست کلي کتاب چنين است:

مطلب اول، تفسير آيه «قالوا ربّنا أمتّنا اثنتين و أحييتنا اثنتين‏» (غافر/11)-

ص 11 تا 54.

مطلب دوم، تفسير آيه «و للّه الأسماء الحسنى‏ فادعوه بها» (اعراف/180)-

ص 55 تا 129.

مطلب سوم، تفسير آيه «و إذ أخذ ربّك من بنيآدم من ظهورهم ذرّيّتهم‏...» (اعراف/ 172)- ص 131 تا 336. اين فصل - که در اثبات عالم ذر نوشته شده - نزديک به نيمي از کتاب را در بر دارد.

مطلب چهارم، تفسير آيه «و كنتم أزواجاً ثلاثة» (واقعه/7)- ص 337 تا 397)

گرچه مطالب، مستقل از هم هستند، ولي مؤلف، پيوندي ميان آنها برقرار کرده و پيوسته به هم ارجاع ميدهد.

سه اربعين در المقاصدالعليه

کتاب، شامل سه اربعين حديث است که هر يک را ميتوان کتابي مستقل در درون اين کتاب دانست:

الف)اربعين حديث اميرالمؤمنين(ع)در موضوع قلب و حيات معنوي آن (ص33 تا 37)

ب)اربعين حديث از رسول خدا صلياللهعليهوآله و ائمه هدي(ع) در همان موضوع (ص37 تا 45)

ج)اربعين حديث در باب عالم ذر (ص234 تا 286)

علامه اميني قدسسره بارها در اين کتاب، براي تأييد و تأکيد مطالب، احاديث متعدد ميآورد. و هربار اشاره ميکند که به جهت اختصار، سند احاديث را حذف ميکند؛ اما در مورد عالم ذر، حدود 150 حديث از منابع معتبر شيعه و سني با سند و منابع و ذکر موارد اختلاف در کلمات و راويان ميآورد، که برخي از آنها را معصومان(ع) ذيل آيات قرآن بيان کردهاند. بدين ترتيب، نوزده آيه مرتبط با ذر در کتاب ياد ميشود. آنگاه چهل حديث را از آن ميان برگزيده و با بررسي سندي نشان ميدهد که راويان تمام آنها «ثقه»اند و در نتيجه اين روايات، «صحيح» هستند. (ص270 تا 286). سپس نتيجه اين پژوهش را با تلخيص بيشتر به شکل يک فهرست ارائه کرده که نام پنجاه راوي اين احاديث را آورده است، همراه با بيان وضع آنها در ميزان رجاليون (ص287 و 288).

علامه اميني قدسسره پس از نقل روايات عالم ذر مينويسد: «اينها پارهاي از روايات مربوط با عالم ذر است که به خاطر عدم اطاله کلام، به اين مقدار اکتفا کرديم. وگرنه اخبار رسيده از فريقين در اين مورد، بيش از اين است. اکثر اخباري که نقل شد، سندهاي پاکيزه و بسيار متقن و معتبر دارد، که بر اهل فن پوشيده نيست و بيشتر آنها در بالاترين درجات صحت هستند. اينک براي قطع بحث در اين مورد، به سند چهل حديث ميپردازيم» (ص270).

نقد کلام فخر رازي، نقد کلام سيدمرتضي، نقد کلام شيخمفيد، و نقد کلام علامهمجلسي نمونهاي است از اينکه علامه اميني روايت را همراه با درايت عرضه ميکند، بدون اينکه به ورطه تقليد يا شخصيتزدگي بيفتد.

ايشان همچنين از اشعار عربي و فارسي در ضمن مباحث، فراوان بهره برده است. برخي از اين اشعار، متعلق به شاعران قديم است؛ مانند عينيه ابنسينا، و بعضي ديگر به شاعران نزديک به زمان مؤلف تعلق دارد؛ مانند اشعار مولي عبدالصمد خامنهاي (م1311ق)، و اشعار ميرزا محمدعلي اردوبادي که نويسنده در تبريز از او شنيده است.

چاپ المقاصدالعليه

تنها چاپ اين کتاب به تصحيح سيدمحمد طباطبايي در مؤسسه محقق طباطبايي در سال 1391ش چاپ شده است. فهارس افزوده مصحح که به بازيابي مطالب کمک ميکند بدين قرار است: مصادر تحقيق؛ آيات قرآني؛ احاديث؛ آثار (کلمات صحابه و تابعين)؛ اعلام؛ طوايف و قبايل و فرق؛ اماکن و بلدان؛ وقايع و ايام؛ اشعار عربي و فارسي؛ کتابهايي که در متن يا تعليقات ياد شده است؛ فهرست تفصيلي مطالب.

چاپ زيبا و چشمنواز متن که با سليقه انجام شده، رغبت خواننده را براي خواندن بر ميانگيزد و دشواري مباحث را تا حدي جبران ميکند.

منابع: مروري بر المقاصدالعليه از عبدالحسين طالعي درج شده در سايت الاثر(al-athar.ir)؛ نرمافزار مشاهير.

تنظيم: عباسعلي مردي


خروج