*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار, اخبار افق شماره خبر: ٣١٣٩٥١ ٢٣:٤٨ - 1391/12/09   محاسن‌الأزهار  از حميد‌بن احمد محلي (م 652ق)آثار ماندگار شماره 359 ارسال به دوست نسخه چاپي


محاسن‌الأزهار  از حميد‌بن احمد محلي (م 652ق)آثار ماندگار شماره 359

محاسن‌الأزهار از حميد‌بن احمد محلي (م 652ق)


حسام‌الدين حميد‌بن احمد مَحلي (582 - شهيد 652ق) از علماي بنام يمن است که علم و جهاد را باهم آميخت و در ياري شهيد احمد‌بن حسين بسيار کوشيد تا اين‌که در رمضان 652 شهيد گشت. از اساتيد و مشايخ وي امام منصور بالله، محمد‌بن احمد‌بن وليد قرشي، علي‌بن احمد اکوع، حافظ عمران‌بن حسن، عمرو‌بن جميل نهدي و ...

حسامالدين حميدبن احمد مَحلي (582 - شهيد 652ق) از علماي بنام يمن است که علم و جهاد را باهم آميخت و در ياري شهيد احمدبن حسين بسيار کوشيد تا اينکه در رمضان 652 شهيد گشت.

از اساتيد و مشايخ وي امام منصور بالله، محمدبن احمدبن وليد قرشي، عليبن احمد اکوع، حافظ عمرانبن حسن، عمروبن جميل نهدي و شيخ تاجالدين زيدبن احمد را نام بردهاند.

دو تن از بزرگان زيدي يمن از شاگردان و راويان وي بهشمار آمدهاند: فرزندش احمدبن حميد و سيد يحييبن قاسم حمزي.

او داراي آثار قلمي بسيار است از جمله الحدائقالوردية في ذکر أئمّةالزيدية، عمدةالمسترشدين في اصولالدين، الثعبانالنفّاث بهلاک أهلالمسايلالثلاث (رد قدريه و اشعريه)، الوسيطالمفيدالجامع بينالإيضاح والعقدالفريد، نصيحةالولاةالهادية إلي سبلالنجاة، الرد عليالباطنية، و محاسنالأزهار و.... (براي تفصيل بيشتر به مقدمه علامه محمودي در تصحيح محاسنالأزهار رجوع شود).

محاسنالأزهار

محاسنالأزهار في مناقب إمامالأبرار و والد الأئمة الأطهار الإمام أميرالمؤمنين عليبن أبيطالب(علیه السلام) شرح قصيدهاي است از عبداللهبن حمزه معروف به منصور بالله (م561ق) از علماي بنام قرن ششم هجري و سادات يمني که براي احياي دين و حفاظت آن، جهاد بسيار کرده است. آثار قلمي فراواني دارد از جملهالاجوبةالرافعة للإشکالالفاتحه، اجوبة مسالةالحاشدي، تحفةالإخوان و تحقيقالنبوة - مرحوم علامه محمودي 85 عنوان از آثار وي را برشمرده است.

قصيدة وي با مطلع: نشدتکالله بآلائه / وبالنبيالمصطفي والوصي؛ ذکر مناقب و فضايل اميرالمؤمنين(علیه السلام) است.

محلي در مقدمه کتابش ميگويد که در قصيده ابومحمد عبداللهبن حمزه که به ابوالعباس احمدبن حسنبن يوسف فرستاده بود نکات مفيدي در فضايل اميرالمؤمنين و فضايل اهلبيت عترت يافتم و ديدم که آن فضايل را به تفصيل با اسناد به رسول خدا و خاندان عترت(علیهم السلام) به قلم آورم.

در اين شرح گاهي به معاني لغوياي پرداختم که شرح و معناي بيت بدان تکميل ميشد؛ نيز غزوهاي را نام بردم يا مسألهاي شرعي يا عقلي را ذکر کردم که اين امر نزديک به تفصيل مسايلي بود که قصيده آن را در ضمن خود داشت. همه آن به دو جهت صورت گرفت: يکي شرح و توضيح قصيده منصور بالله و تفصيل آنچه که به نظم آورده بود و ديگري رعايت حق اميرالمؤمنين(علیه السلام) که خداوند خلق را بدان الزام کرده است.

او سپس با ذکر اسانيد خود به نقل روايات فضايل اميرالمؤمنين(علیه السلام) ميپردازد و کتاب را با روايت «ذکر علي عبادة» ميآغازد. کتاب وي ضمن شرح 44 بيت از قصيدة ابن حمزه، آکنده از فوايد لغوي، اشارات به جا به آيات قرآني، روايات اهل بيت(علیهم السلام) ، نکات تاريخي، نقل اشعار بزرگان در فضايل اميرالمؤمنين و... است.

قسمت پاياني کتاب داراي دو بخش است:

الف) فصلي جداگانه در معناي حديث «مناشده»: وي ضمن شرح مصراع اول (نشدتکالله بآلائه) نوشت که اين بيت اشاره به حديث مناشده (ماجراي شوري و احتجاج اميرالمؤمنين) دارد و وعده داد که بعداً به تفصيل در اين باره بنويسد. او اين روايت را از دو طريق روايت ميکند.

در ادامه به بيان 44 فايده از نکات اين روايت ميپردازد. در فايده 32 ذيل جمله اميرالمؤمنين(علیه السلام) (هل فيکم من أحد/ نصر أبوه رسولالله و هو مشرک غيري؟) به ذکر ابوطالب و ياري و پشتيباني ايشان از رسولخدا(صل الله علیه و آله) اشاره و اشعاري از او را ذکر ميکند.

ب) سه مجلس: عناوين آنها بدين قرار است:

 «في ذکر طرف منالآياتالکريمةالتي وردت في شأن أهلالبيت(علیهم السلام) »، «في ذکر أدعية مأثورة عن رسولالله(صل الله علیه و آله) » و «في فضلالصلاة عليالنبي(صل الله علیه و آله) و صورتها».

وي در ضمن مجلس دوم (ادعيه رسولخدا(صل الله علیه و آله) ) برخي از ادعيه اميرالمؤمنين(علیه السلام) (دعاءالعشرات و...) نقل کرده و به ارزش و جايگاه اعجاز گونه کلماتِ آن حضرت اشاره کرده است.

از ويژگيهاي آشکار کتاب اينکه مؤلف احاديث را با اسانيد نقل کرده است.

منابع محاسنالأزهار

کتاب از منابع بسيار بهره گرفته است که برخي از آنها بدين قرارند:

مناقب اميرالمؤمنين(علیه السلام) از عليبن محمدبن طيب مشهور به ابن مغازلي (م 483ق)؛

اعلام نهجالبلاغه از عليبن ناصر حسيني؛

المحيط بالإمامة از ابوالحسن عليبن حسين مشهور به شاه سربيجان؛

الاعتبار وسلوةالعارفين از موفق بالله حسينبن اسماعيل جرجاني (متوفاي حدود 430ق)؛

ما نزل منالقرآن في اهلالبيت(علیهم السلام) از حسينبن حکم حبري (م 286ق)؛

الأماليهاروني از ابوطالب حسينبن يحييهاروني (م 424ق)؛

الاکفار والتفسيق از ابوالقاسم اسماعيلبن احمد بستي؛

الأمالي از مؤيد بالله احمدبن حسينهاروني (م 411ق)؛

الاربعين في فضايل اميرالمؤمنين از ابوعلي حسنبن علي صفار (از علماي قرن پنجم)؛

صحيفةالرضا(علیه السلام) که محلي طريق خود را بدان کتاب نقل کرده است؛

العمدة از يحييبن حسن مشهور به ابن بطريق.

چاپهاي محاسنالأزهار

1. تحقيق علامه شيخ محمد باقر محمودي، مجمع احياءالثقافةالاسلاميه، 1422ق، قم. اين چاپ داراي تعليقات مفيد در پاورقي، اضافات راهگشا در متن (در داخل کروشه)، عنوانبندي مناسب و فهارس فني (آيات قرآن، احاديث، اسامي و کنيهها، وقايع، طوايف و قبايل، اماکن، حيوانات، اشيا و اطعمه و...، کتابها و اشعار) است.

2. تحقيق حمود عبدالله اهنومي و عبدالله ناصر عامر با مقدمه مجدالدينبن محمد، مرکز اهلالبيت للدراسةالاسلاميه، 1424ق / 2003م، صعده (يمن)؛

منابع: سايت lib.ir مجله کتاب ماه دين مقاله «کتابي ارزشمند در فضايل اميرالمؤمنين» از علي يزدي

تهيه و تنظيم: عباسعلي مرادي


خروج