*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٠٧٠٨٩ ١٠:٠٧ - 1391/09/15   آثار ماندگار شماره 352 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگار شماره 352

الملهوف از سيد‌بن طاووس (م 664ق)


قيام امام حسين عليه‌السلام و ماجراي غم‌انگيز عاشورا از زمان شهادت حضرتش دهان به دهان نقل شد. اهميت قيام و شرح وفاداري، شهادت، دليري و پايبندي اصحاب امام عليه‌السلام به حضرتش چنان اثر عميقي گذاشت که برخي از نويسندگان از همان زمان جزئيات ماجراي عاشورا را به صورت کتاب و با عنوان مقتل‌الحسين عليه‌السلام عرضه کردند.

قيام امام حسين عليهالسلام و ماجراي غمانگيز عاشورا از زمان شهادت حضرتش دهان به دهان نقل شد. اهميت قيام و شرح وفاداري، شهادت، دليري و پايبندي اصحاب امام عليهالسلام به حضرتش چنان اثر عميقي گذاشت که برخي از نويسندگان از همان زمان جزئيات ماجراي عاشورا را به صورت کتاب و با عنوان مقتلالحسين عليهالسلام عرضه کردند. در کتب فهارس اولين کتاب مقتل را به ابوالقاسم اصبغبن نباته مجاشعي از ياران با وفاي اميرالمؤمنين عليهالسلام نسبت دادهاند. در دو کتاب فهرست شيخ طوسي و رجال نجاشي، دانشمنداني از شيعه و سني نام برده شدهاند که کتابي با عنوان «مقتلالحسين عليهالسلام» داشتهاند؛ علمايي همچون ابومخنف لوطبن يحيي، ابو احمد عبدالعزيزبن يحيي جلودي، عبداللهبن احمد ابيالدنيا، ابوالفضل سلمةبن خطاب براوستاني ازدورقاني، هشامبن محمدبن سائب و... . شيخ فارس تبريزيان در مقدمهالتحقيق ملهوف، فهرستي 32 نفره از اين دانشمندان به دست داده است.

ملهوف علي قتليالطفوف

کتاب ملهوف (لهوف) سيدبن طاووس قدسسرهالشريف يکي از مشهورترين کتابهاي مقتل است که در زمان ما بيشتر با دو عنوان «اللهوف علي قتليالطفوف» و «الملهوف علي قتليالطفوف» چاپ شده است. سيدبن طاووس رحمةاللهعليه در کتاب کشفالمحجة خود اين کتابش را «الملهوف علي قتليالطفوف» ياد کرده و از همين رو برخي از اهل تحقيق اين عنوان را بر ديگر عناوين (المسالک في مقتلالحسين، اللهوف في قتليالطفوف و ...) ترجيح دادهاند.

سيد در مقدمه، پس از بيان برخي از فضايل اهلبيت عليهمالسلام و اشاره به جانگدازي ماجراي عاشورا، هدف از نگارش ملهوف را چنين گفته است: «آنچه بيش از هر چيز مرا به نوشتن اين كتاب واداشت، اين بود كه من چون كتاب مصباحالزائر و جناحالمسافر را گرد آوردم، ديدم كه كتابى شد شامل بهترين جاهاى زيارت و برگزيده‏ترين اعمالى كه به هنگام زيارت بايد بجا آورد و هركه آن كتاب را همراه داشته باشد از برداشتن چراغ ديگرى براى هنگام زيارت و يا كتاب زيارت بزرگ و يا كوچكى بى‏نياز است؛ لذا علاقمند شدم كه هر كه آن كتاب را با خود دارد از همراه بردن كتاب مقتلى نيز به حرم حضرت سيدالشهداء عليهالسلام در زيارت عاشورا بى‏نياز گردد، از اينرو اين كتاب را نوشتم كه به پيوست آن كتاب باشد...».

مؤلف اين کتاب را در سه مسلک تدوين کرده است:

مسلک اول در امور قبل از قتال: اين بخش زندگاني امام حسين عليهالسلام را از زمان تولد تا واقعه عاشورا بيان ميکند؛ مطالبي همچون تولد امام حسين عليهالسلام، إخبار جبرئيل به پيامبر اکرم صلياللهعليهوآلهوسلم از ماجراي امام حسين عليهالسلام، مرگ معاويه و بيعت گرفتن براي يزيد، بيعت خواستن يزيد از امام حسين عليهالسلام، برخورد مروان با امام حسين عليهالسلام درباره بيعت يزيد، حرکت امام حسين عليهالسلام به مکه، نصيحتکنندگان امام حسين عليهالسلام به مدارا و صلح با يزيد، نامه دعوت کوفيان از امام حسين عليهالسلام، تقاضاي محمد حنفيه از امام و اشاره به ويژگي کوفيان، اشاره امام به رؤياي صادقه خود که رسولخدا صلياللهعليهوآلهوسلم فرموده خداوند ميخواهد او را کشته ببيند، ورود جناب مسلم به کوفه و ماجراي قيام و شهادتش، شهادت هاني، اشعار فرزدق در رثاي مسلم و هاني، خروج امام حسين عليهالسلام از مکه و استقرار آن حضرت در کربلا، و بعضي خطبههاي آن حضرت و گفتوگوهاي يارانشان از مطالب اين بخش هستند.

مسلک دوم در امور قتال: سخن امام با کوفيان و اتمام حجت بر ايشان، برخورد حضرت عباس عليهالسلام با اماننامه، مهلت خواستن امام براي شبزندهداري در شب عاشورا، خطبه امام در تشويق يارانش براي انصراف از همراهي در روز عاشورا، سخنان اصحاب در وفاداري به امام، نماز امام در روز عاشورا، ضجه ملائکه در عزاي امام، آتش زدن خيام، نالههاي حضرت زينب سلاماللهعليها، رؤياي برخي از لشکريان ابنسعد و ذکر نام شهداي کربلا، برخي از مطالب اين بخش هستند.

مسلک سوم در امور بعد از قتال: ارسال سر مبارک امام و شهدا به ابنزياد، دفن اجساد مطهر شهداي کربلا توسط قوم بنياسد، اسارت امام سجاد عليهالسلام و حسن مثني و زيد و عمرو، خطبه حضرت زينب سلاماللهعليها به هنگام ورود در کوفه، خطبههاي ام کلثوم، فاطمةالصغري و امام سجاد عليهمالسلام در کوفه، شهادت عبداللهبن عفيف، دمشق و آنچه که بر اسرا در آنجا رفت، زيارت اسرا از کربلا به هنگام بازگشت از شام، ناله جن بر امام حسين عليهالسلام، و گريه امام سجاد بر امام حسين عليهماالسلام برخي از مطالب اين مسلک هستند.

سيدبن طاووس قدساللهنفسهالزکيه بارها تأکيد ميکند که بنا بر اختصار مطالب دارد و از ذکر بسياري مطالب اغراقآميز كه در كتب مشابه بوده، خودداري ميکند.

برخي از مطالب اين كتاب منحصر به فرد است و در مقاتل پيشين نيامده است؛ مانند نامه امام به بنى‏هاشم و همچنين خبر دادن آن حضرت از شهادت خود از زبان رسولخدا صلياللهعليهوآلهوسلم «انّالله قد شاء أن يراک قتيلاً» به جناب محمد حنفيه. از ديگر ويژگيهاي اين کتاب مختصر، نقل خطب است که بيش از 15 خطبه از رسولخدا صلياللهعليهوآلهوسلم، امام حسين، امام سجاد، حضرت زينب، امکلثوم و فاطمه صغرا عليهمالسلام، سليمانبن صرد، يزيدبن مسعود نهشلي و قيسبن مصهر نقل کرده است. شايان ذکر است که در اقبالالأعمال (در اعمال محرم، ج 3، ص 56 به بعد) نيز با اشاره به کتاب ملهوف، مقتلي با عنوان «اللطيف فيالتصنيف في شرحالسعادة بشهادة صاحبالمقامالشريف» بهطور مختصر آورده است.

چاپهاي ملهوف

اين کتاب چاپهاي مختلفي به خود ديده است از جمله:

1- چاپ سنگي به ضميمه جلد دهم بحارالانوار در تهران؛

2- چاپ 1721ق با ضميمه رساله اخذالثار و رساله عينيه حميري؛

3- چاپ 5721ق در تهران با ضميمه مهيجالأحزان و مقتل ابيمخنف؛

4- تصحيح محمود مدرس در سال 7131ق در تهران؛

5- انتشارات جهان، 8431ش در تهران؛

6- انتشارات انوارالهدي در سال 7141ق، با ضميمه حکايتالمختار في اخذالثار بروايت ابيمخنف؛

7- تصحيح شيخ فارس تبريزيان (حسون) در سال 4141ق در قم.

ترجمههاي ملهوف

ترجمههاي مختلفي از اين کتاب چاپ شده است که برخي از آنها عبارتاند از:

1- لجةالألم في حجةالأمم از ميرزا رضاقلى شقاقى تبريزى در سال 1131؛

2-زندگانى حضرت اباعبدالله عليهالسلام از سيدمحمد صحفى در سال 5731 شمسى؛

3- ترجمهاي منظوم با عنوان وجيزةالمصائب از ضياءالدين مهدىبن داود متخلص به ذوقى

4- آهي سوزان بر مزار شهيدان از سيداحمد فهري زنجاني؛

5- لهوف از سيدابوالحسن ميرطالبي (حسيني) از روي تصحيح فارس تبريزيان (حسون)؛

6-لهوف منظوم يا معارجالمحبة از علي حائري محلاتي؛

7- غمنامه کربلا از محمدمحمدي اشتهاردي؛

گفتني است که برخي، فيضالدموع از محمدابراهيم نوّاب تهراني ملقب به بدايعنگار را ترجمه ملهوف ميدانند و حال اينکه ملهوف يکي از منابع مهم آن کتاب است و بدايعنگار بيشترين استفاده را از ملهوف کرده است.                                تهيه و تنظيم: عباسعلي مردي


خروج