*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٠٦٢٧٢ ١٠:٥٦ - 1391/08/30   آثار ماندگار شماره 351 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگار شماره 351

کتابی درباره ایمان ابوطالب(ع)


سيد شمس‌الدين، فِخاربن مَعَدّ موسوى، از فقها، مورخین، شعرا و نسب‌شناسان قرن ششم و هفتم هجرى و از فرزندان ابراهيم مجاب، نوه امام موسی كاظم عليه‌السلام است.

کتابی درباره ایمان ابوطالب(ع)

از ابنمعد موسوی (م 630ق)

 

سيد شمسالدين، فِخاربن مَعَدّ موسوى، از فقها، مورخین، شعرا و نسبشناسان قرن ششم و هفتم هجرى و از فرزندان ابراهيم مجاب، نوه امام موسی كاظم عليهالسلام است.

پدرش از بزرگان و شخصيت‏هاى برجسته زمان خويش بهشمار مى‏رفت. دو برادر او (احمد و محمد) از فقها و علمای حله بهشمار میروند، ضمن اینکه احمد شعر هم میسروده است.

فرزند او عبدالحميد نيز از فضلا و محدثين شيعه بوده و كتابى نيز از او نقل شده است.

علىبن عبدالحميد (نوه سيدفخار) از جمله دانشمندان عصر خويش بوده و كتاب الأنوار المضيئة در شرح زندگانى و فضایل امام عصر حجةبنالحسن، عجلاللهتعالىفرجهالشريف، از او به يادگار مانده، كه يكى از منابع و مآخذ بحارالانوار هم است.

از جمله اساتید و مشایخ او، پدرش معدبن فخار موسوى، ابنادريس حلى، شاذانبن جبرئيل قمى، يحيىبن حسنبن بطريق، ابنسكون حلى، سيدقريشبن مهنّا، و محمدبن علىبن شهرآشوب مازندرانى است.

از شاگردان و راویان وی میتوان علمایی چون، فرزندش سيدعبدالحميدبن فخار، محقق حلى، شيخ سديدالدين حلى (پدر علامه حلى)، سيدرضیالدین علیبن طاووس، سيدجمالالدين احمدبن طاووس، و شيخ يحيىبن احمد حلی را برشمرد.

از آثار او الحجة على الذاهب إلى تكفير أبيطالب، يا إيمان أبيطالب عليهالسلام؛ الروضة فيالفضائل و المعجزات؛ و المقباس في فضایل بنيالعباس‏ را نام بردهاند.

إيمان أبيطالب‏

درباره ایمان ابوطالب علیهالسلام، پیش از فخار موسوی کتابهای چندی نوشته شده بود که برخی از آنها بدین قرارند: فضائل أبيطالب و عبدالمطلب و أبيالنبي صلیاللهعلیهوآله از سعدبن عبداللهبن أبيخلف الأشعريالقمي (م299 یا 301)؛

إيمان أبيطالب از أحمدبن محمدبن عمار (م346)؛

إيمان أبيطالب از ابومحمد ديباجي (از علمای قرن چهارم)؛

إيمان أبيطالب از ابونعيم عليبن حمزه بصري تميمي (م375)؛

منى الطالب في إيمان أبيطالب از ابوسعيد محمدبن أحمدبن حسين خزاعي نيشابوري (جد مادری مفسر مشهور، أبوالفتوح رازي)؛

البيان عن خيرةالرحمن درباره إيمان أبوطالب و پدران رسولخدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم، از ابوالحسن عليبن بلال مهلبى أزدي؛

إيمان أبيطالب از شيخ محمدبن محمدبن نعمان مشهور به مفيد (م 413)؛

إيمان أبيطالب از ابوالحسين أحمدبن طرخان كندي (م450).

بعد از شمسالدین فخار هم برخی از علما به این موضوع پرداخته و در مسلمانی ابوطالب کتابهایی نگاشتهاند که سیدمحمد بحرالعلوم حدود سی عنوان از آنها را در مقدمه خود نام برده است.

برخی از این کتابها تألیف علمای اهلسنت است، از آن جمله است کتاب «أسنى المطالب في نجاة أبي طالب» از علامه سيداحمدبن سيدزينيبن أحمد دحلان شافعي (م 1304) مفتی شافعیان در مکه.

سیدفخار وقتی میبیند برخی از کسانی که داعیه ایمان دارند و اشعاری از ابوطالب که دلالت بر اسلامش دارد، نقل میکنند، اما به خاطر بغض به فرزندش امیرالمؤمنین علیهالسلام، به کفرش فرمان میدهند، بر آن میشود که کتابی در اثبات ایمان ابوطالب به رسولخدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم و اسلام بنویسد.

نام اصلى كتاب سیدفخار «الحجة علىالذاهب إلى تكفير أبيطالب» است؛ علامه شيخ آقابزرگ تهرانى نام «حجة الذاهب إلى إيمان أبيطالب» و «الرد علىالذاهب إلى كفر أبيطالب» را نيز براى كتاب آورده است.

اما سيدمحمد بحرالعلوم – مصحح کتاب – نام «إيمان أبيطالب» را براى كتاب انتخاب كرده تا بنابر آنچه در مقدمه آمده، نام كتاب كوتاه و زيبا باشد و در اولين نظر مطلب را برای بيننده بیان کند.

كتاب داراى يك مقدمه و ده فصل و يك خاتمه است:

مقدمه شامل بيان انگيزه تأليف كتاب و مقام اجداد رسولخدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم و ابوطالب علیهالسلام با نقل حدیثی از امام جعفرصادق علیهالسلام و رسولخدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم است.

فصل اول: معناى ايمان، معرفی ابوطالب و رد حدیث ضحضاح، طعن مغیره (راوی حدیث ضحضاح)، و نقل روایاتی که دلالت بر ایمان ابوطالب دارند.

فصل دوم: در رد سخن مخالفان که میگویند رسولخدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم خیلی دوست داشت که ابوطالب اسلام بیاورد و از او درخواست میکرد اما ابوطالب ایمان نیاورد! و آیه ‏«إنك لا تهدي من أحببت ...» درباره او نازل شد.

فصل سوم: اثبات محبت رسولخدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم به ابوطالب علیهالسلام.

فصل چهارم: كلمات و اشعار ابوطالب علیهالسلام و سخنان آن حضرت با اشخاصی چون ابوسفیان، ابوجهل و عثمانبن مظعون و ... كه دلالت بر ايمان او مى‏كند.

فصل پنجم: جريان مفقودشدن پيامبر و على عليهماالسلام و امر ابوطالب به فرزندش جعفر بر نماز با آنان، هجرت رسولخدا بعد از وفات ابوطالب، و نقل مطلب مبرد از کتاب کامل درباره ایمان ابوطالب.

فصل ششم: وفات ابوطالب و امر پيامبر به غسل و دفن او.

فصل هفتم: مهربانى‏هاى ابوطالب به پيامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم و اشعار دال بر اسلام او، ابوطالب و تشویق حمزه به اسلامآوردن.

فصل هشتم: قصيده معروفى از ابوطالب و چند واقعه تاريخى كه ايمان ابوطالب را اثبات مى‏كند.

فصل نهم: وصيتهاى ابوطالب به اطرافيان براى حمايت از رسولخدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم، و انگيزه‏هاى سياسى ايجاد ترديد در ايمان ابوطالب.

فصل دهم: دليل كتمان اسلام ابوطالب از سوى خودش و تشبيه ابوطالب به اصحاب كهف و مؤمن آل فرعون كه ايمانشان را مخفى مى‏كردند.

خاتمه كتاب: مصنف در خاتمه تأكيد مى‏كند آنچه آورده، قطره‏اى از دريا بوده و درخواست اجر و ثواب از خداوند تا همه اعمالش را لوجهالله قرار دهد.

چاپهای کتاب الحجة الذاهب

این کتاب را اولینبار سيدمحمد بحرالعلوم، در مطبعة علویه در سال 1351ق با امضای طباطبائی حسنی با تعلیقات مختصر و استدارکی در بیان عمل زشت مغیره چاپ کرد. او در استدارک 17 کتاب معتبر را که ماجرای زنای مغیره  را نقل کردهاند، برشمرده است.

چاپ دوم کتاب که در سال 1384ق، دارای مقدمهای مفصل در شناساندن سیدفخاربن معدموسوی و کتب مربوط به ایمان ابوطالب بود. افزون بر آن، نوشتن شرح حال علمایی که نامشان در متن کتاب آمده، تخریج مصادر احاديث و آيات و تعلیقات بسیار و فهارس فنی (فهرست مطالب، فهرست ترجمه افرادى كه در پاورقى آمده‏اند، فهرست اعلام و فهرست منابع تحقيق) از دیگر مزیتهای این چاپ به چاپ نخست بود.

منابع: سایت lib.ir ؛ نرمافزار جامعالاحادیث5/3.

تهیه و تنظیم: عباسعلی مردی


خروج