*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٠١٢٩٦ ٠١:٠٥ - 1391/06/23   آثار ماندگار شماره 346 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگار شماره 346

فضایل امیرالمؤمنین(ع)


ابوعبدالله احمد‌بن محمد‌بن حنبل‌بن هلال‌بن اسد‌بن ادریس‌بن عبدالله الشیبانی المروزی البغدادی یکی از پیشوایان چهارگانه اهل‌سنت است که شرح حال مفصل او در تاریخ ابن‌عساکر آمده است. زنده‌یاد عباس زریاب نیز مقاله‌ای در شرح حال او دارد که در کتاب «بزم‌‌آورد» چاپ شده است.

فضایل امیرالمؤمنین(ع) 

از احمدبن حنبل (م 241ق)

ابوعبدالله احمدبن محمدبن حنبلبن هلالبن اسدبن ادریسبن عبدالله الشیبانی المروزی البغدادی یکی از پیشوایان چهارگانه اهلسنت است که شرح حال مفصل او در تاریخ ابنعساکر آمده است. زندهیاد عباس زریاب نیز مقالهای در شرح حال او دارد که در کتاب «بزم‌‌آورد» چاپ شده است.

مشهورترین کتاب احمدبن حنبل مسند است که مجموعهای بالغ بر 30000 حدیث میباشد. این احادیث نه به ترتیب موضوعی، بلکه برحسب اسامی صحابهای که بدیشان استناد شده، تنظیم شده است. از دیگر آثار او کتاب الزهد، کتاب الصلات، مسایل ابوداود سجستانی، العلل و معرفةالرجال، التفسیر، الناسخ والمنسوخ، و صفة الفتوی والمفتی والمستفتی است.

فضایل امیرالمؤمنین علیهالسلام

اولین ذکر از کتاب احمدبن حنبل توسط قاضی یوسف به سال 285 بوده که ابوبکر قطیعی وصف این کتاب را از او میشنود و به نقل از استاد خود (عبداللهبن احمدبن حنبل) اهتمام میورزد. بنابراین اولین کسیکه به نشر این کتاب دست یازید، ابوبکر قطیعی بوده است.

فرزند احمدبن حنبل (عبدالله راوی اول کتاب فضایل) در سال 213 به دنیا آمد و از دانشمندانی چون ابراهیمبن حجاج سلمی، ابو بکربن ابیشیبه، داودبن رشید و... علم آموخت و حدیث نقل کرد. ابوبکر قطیعی، ابوبکر نجّاد، طبرانی و... از شاگردان وی بهشمار میروند.

ابوبکر احمدبن جعفر قطیعی (راوی دوم کتاب فضایل) متولد محرم 274 و متوفای ذیحجه 368 است. او در شهرهای بصره، کوفه و موصل بوده است. عبداللهبن احمد حنبل و قاضی یوسف، محمدبن یونس کدیمی، ابراهیم حربی، اسحاقبن حسن حربی، بِشربن موسی اسدی از اساتید و مشایخ وی هستند و دار قطنی، ابنشاهین، ابنرزقویه، قاضی باقلانی و... از شاگردان و راویان او میباشند.

شایان ذکر است که هر کدام از شاگرد و استاد (عبداللهبن احمد حنبل و ابوبکر قطیعی) روایاتی به طریق دیگر بر کتاب افزودهاند، همچنانکه عبدالله در نقل مسندِ پدرش این کار را کرده است.

در قرن چهارم ابنندیم در فهرست خود آن را نام میبرد؛ نیز حاکم نیشابوری در مستدرک علی صحیحین بدان اشاره میکند. در قرن ششم این کتاب به دست ابنشهرآشوب سروی (د 588ق) و ابنبطریق اسدی (م 600)، دو تن از علمای بنام شیعه میرسد.

در قرن هفتم ابنابیالحدید (م 656ق)، محب طبری (م 694ق)، گنجی (م 658ق)، سبط ابنجوزی (654ق) و سیدبن طاوس (م 664ق) از آن نقل کرده و آن را میشناسانند.

در اعتبار این کتاب همین بس که علمایی چون حاکم نیشابوری، ابنابیالحدید، ابنتیمیّه، شمسالدین سخاوی، ابنحجر عسقلانی، جلالالدین سیوطی، متقی هندی و... نقل کردهاند؛ چراکه اگر کتاب بیاعتبار بود، این دانشمندان بدان اعتنایی نمیکردند.

محتوای کتاب فضایل امیرالمؤمنین علیهالسلام

کتاب فضایل امیرالمؤمنین شامل 369 حدیث در دو بخش (160 + 209 روایت) است. بخش اول آن موضوعات زیر را در بر میگیرد:

1. اخبار امیرالمؤمنین علیبن ابیطالب علیهالسلام و زهده؛ در این بخش روایاتی از رفتار و کردار امیرالمؤمنین علیهالسلام نقل شده است.

2. نسب امیرالمؤمنین علیبن ابیطالب علیهالسلام؛ روایت پایانی این بخش کوتاه به شهادت امیرالمؤمنین در 58 سالگی اشاره دارد.

3. اسم أمّه و نسبها؛ در این بخش ضمن اشاره به فضایل مادر آن حضرت، فاطمه بنت اسد، برخی ویژگیهای امیرالمؤمنین علیهالسلام نیز گفته شده است. این بخش با حدیث ابلاغ آیۀ برائت به پایان میرسد که رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم، امیرالمؤمنین علیهالسلام را از خودش معرفی میکند.

4. فضایل حضرت علی علیهالسلام؛ این قسمت با حدیثی در دوستی امیرالمؤمنین علیهالسلام آغاز و با حدیثی که امیرالمؤمنین را از اهل بهشت معرفی میکند، به پایان میرسد.

بخش دوم کتاب که 209 روایت را شامل است، روایات فضایل امیرالمؤمنین علیهالسلام به روایت ابوبکر قطیعی از شیوخ خود غیر از عبداللهبن احمد حنبل را دربر گرفته است. این بخش با این روایت شروع میشود که رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم، حضرت علی علیهالسلام را به سریهای فرستاده بود و دستانش را بالا برده بود و اینگونه دعا میکرد: خدایا، مرا نمیران تا علی را ببینم.

دیگر اینکه: اول کسیکه با رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم نماز گزارد، حضرت علیبن ابیطالب علیهالسلام بود.

حدیث غدیر یکی دیگر از احادیث این بخش است که به صراحت بیان میکند که بعد از دعای رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم، خلیفه دوم به امیرالمؤمنین علیهالسلام گفت: مبارک بادت ای پسر ابیطالب، شبت را صبح و روزت را شام کردی در حالیکه مولای هر مؤمنی هستی.

چاپهای فضایل امیرالمؤمنین علیهالسلام

1. چاپ دانشگاه مکه به ضمیمه فضایل الصحابه احمدبن حنبل، به تحقیق وصیاللهبن محمد عباس (مؤسسه الرساله، 1403ق، در دو جلد).

2. فضایل اهلبیت علیهمالسلام من کتاب فضایل الصحابه، تحقیق محمدکاظم محمودی، مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی (24 اردیبهشت، 1387)؛

3. تحقیق حسن حمید السید، مجمع جهانی اهلبیت علیهمالسلام،

4. افزون بر این فضایل امیرالمؤمنین علیهالسلام از مسند احمدبن حنبل نیز توسط قوامالدین وشنوی استخراج و در سال 1352 (مطبعه الحکمه، قم) منتشر شده بود.

5. تحقیق علامه سیدعبدالعزیز طباطبایی، مؤسسه محقق طباطبایی، 1433ق، به کوشش سیدمحمد طباطبایی، قم. محقق طباطبایی در این تحقیق به شش امر پرداخته است: ابتدا نوشتاری با عنوان «الفضیلة و الفضائل»، موضوع فضایل را بازشناسانده و اثبات کرده که بر اساس نقل تاریخ اسلام حضرت امیرالمؤمنین علیهالسلام جامع فضل و کرامت بوده است. سپس آثار 28 تن از بزرگان اهل تسنن را که به کثرت فضایل امیرالمؤمنین علیهالسلام، اعتراف کردهاند، برشمرده است.

شرح حال انتقادی از احمدبن حنبل، شرح حال عبداللهبن احمد و ابوبکر قطیعی (دو راوی کتاب) از مطالبی است که به قلم محقق طباطبایی در مقدمه کتاب آمده است.

این چاپ دارای پاورقیهای مناسب، فهارس فنی (آیات قرآن، احادیث بر حسب مسانید، احادیث، نقل قولها، اعلام، طوایف و قبایل و گروهها، اماکن و شهرها، وقایع و ایام، اشعار و مطالب) است.

تهیه و تنظیم: عباسعلی مردی


خروج