*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٢٧٨٣٥٨ ٠٣:٢٣ - 1391/05/25   آثار ماندگار شماره 344 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگار شماره 344

محاسن از برقی


ابوجعفر، احمد‌بن محمد‌بن خالد‌بن عبد‌الرحمن‌بن محمد‌بن على برقى، از راويان حديث و از فقهاى بزرگ شيعه و از ياران ائمه عليهم‌السلام به شمار مى‏آيد. او در روستاى«برق‏رود» از توابع شهر قم به دنيا آمده است.

محاسن از برقی (‏د274 يا 280ق)

 

ابوجعفر، احمدبن محمدبن خالدبن عبدالرحمنبن محمدبن على برقى، از راويان حديث و از فقهاى بزرگ شيعه و از ياران ائمه عليهمالسلام به شمار مى‏آيد. او در روستاى«برق‏رود» از توابع شهر قم به دنيا آمده است.

احمد، دوران جوانى را در محضر پدر بزرگوارش محمدبن خالد برقى، كه خود از شخصيت‏هاى بزرگ شيعه و از مشايخ روايت و شخصيتى مورد اطمينان نزد امام موسى كاظم و امام رضا عليهماالسلام بود، به كسب علم پرداخت و از شخصيت‏هاى برجسته راويان شيعه در قرن سوم هجرى بهشمار آمد. نام او در طریق بسيارى از احاديث شيخ صدوق و شيخ كلينى ذکر میشود.

احمدبن محمدبن عيسى اشعرى، رئيس شهر قم و از راويان بزرگ شيعه، احمدبن محمدبن خالد برقى را از شهر قم بيرون كرد، زيرا او در بين روايات خود روايات مرسله و رواياتى كه راويان آن ضعيف بوده‏اند را نقل مى‏كرده است.

اما پساز مدتى پشيمان شده و برقى را به شهر بازگردانده و از او معذرتخواهى كرد. بعد از وفات او نيز در تشييع جنازه‏اش با سر و پاى برهنه شركت كرد تا اهانتى را كه به او كرده، جبران نمايد.

از اساتيد و مشایخ او جز پدرش، میتوان معاويةبن وهب، حمادبن عيسى، محمدبن ابىعمير، هارونبن جهم، محمدبن سنان، يونسبن عبدالرحمن، حسنبن محبوب، علىبن حكم، حسينبن سعيد اهوازى و... را نام برد.

از راویان و شاگردان‏ او هم میتوان ابراهيمبنهاشم، علىبن ابراهيمبنهاشم، محمدبن حسن صفار، محمدبن يحيى عطار، سعدبن عبدالله، محمدبن علىبن محبوب، محمدبن حسنبن وليد، محمدبن احمدبن يحيى، عبداللهبن جعفر حميرى، سهلبن زياد و... را برشمرد.

آثار قلمی برقى را شیخ طوسی در کتاب فهرست نزدیک به نود کتاب نام برده است که برخی از آنها در کتاب محاسن به دست ما رسیده است، از جمله کتابالأشکال والقرائن، کتابالمنافع، کتاب ثوابالأعمال و... .

المحاسن

شيخ صدوق، كتاب محاسن برقی را يكى از منابع مورد اطمينان و مشهور در ميان فقهاى شيعه مى‏داند. ابنادريس، آن را يكى از اصول روايى مورد اعتماد شيعه مى‏خواند. قاضى نوراللّه شوشترى در مصائبالنواصب، از آن، به‏عنوان پنجمين كتاب معتبر شيعه در کنار قربالأسناد نام میبرد.

بنابر آنچه که ابنبطّه فهرستی از کتب برقی نوشته، کتاب محاسن شامل بیشاز صد کتاب در مواعظ، حکم، فقه و... بوده است؛ اما آنچه که به ما رسیده، شاید یک سوم آن فهرست باشد. در ذیل فهرست کتابهایی که در محاسن موجود است بر اساس چاپ زندهیاد استاد سیدجلالالدین محدث ارموی بر میشماریم:

1. كتابالقرائن: اين كتاب در ده باب، شامل امور سه‏گانه تا دهگانه و فضیلت سخن نیک، وصایای رسول خدا و وصایای اهلبیت علیهمالسلام او است.

2. كتاب ثوابالاعمال: اين كتاب، شامل 123 باب درباره پاداش اعمال نيك است، مانند پاداش حسن ظن به خدا، پاداش دوستى آلمحمد علیهمالسلام، پاداش روزه و... .

3. كتاب عقابالأعمال: اين كتاب، مشتمل بر 70 باب درباره كيفر برخی از اعمال ناپسند است، مانند كيفر كسى كه نماز را سبك بشمارد، كيفر كسى كه زكات را ترك نمايد، كيفر كسى كه مؤمنى را خوار و كوچك كند و... .

4. كتابالصفو والنور والرحمة: اين كتاب، شامل 47 باب درباره مقام و منزلت رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم و اهلبيت آن حضرت و شيعيان آنان، دوستى و دشمنى در راه خدا، شیعه، ویژگیهای مؤمن، شفاعت و... است.

5. كتاب مصابيحالظُلَم: اين كتاب، شامل 49 باب دربردارنده رواياتى در موضوع عقل، وجوب علمآموزی، معرفت، هدايت، حق خدا بر مردم، بدعت، قياس و رأى، حق عالم، حجت‏هاى خدا بر مردم، نهی از سخن و فتوای بدون علم، اخلاص و... است.

6. كتابالعلل: اين كتاب، شامل 130 روايت در دلایل و چگونگی برخی از احکام از جمله زکات، نماز جماعت، ويژگى قرآن و تفسير و... است.

7. كتابالسفر: اين كتاب، شامل 39 باب در موضوع سفر و امور مربوط به آن، از قبيل فضیلت سفر، آغاز سفر با صدقه، حق هم‏سفر، توشه راه، آداب مسافر و... است.

8. كتابالمآكل: اين كتاب، شامل 139 باب است که از آن میان 127 باب موجود است و رواياتى را درباره اطعام، اطعام در ماه رمضان، حق سفره و خوردنى‏ها و آشاميدنى‏ها و امور مربوط به آنها از جمله مسواک را دربردارد.

9. كتابالماء: اين كتاب، شامل 20 باب در موضوع آب، فضیلت آب زمزم، آب میزاب، آب فرات، سخن به هنگام نوشیدن آب، ظروف نقره و طلا، ظروف اهل کتاب و احكام مربوط به آن و... است.

10. كتابالمنافع: اين كتاب، شامل شش باب در موضوع استخاره، ذکر استخاره، استشاره، قرعه، قبول نصیحت و پنهان نگهداشتن کار قبل از اتمام آن است.

11. كتابالمرافق: اين كتاب، شامل 16 باب در موضوعات اسباب و ابزار زندگى، وسیعبودن خانه، داشتن مسجدی در منزل، مركب، نظافت منزل و... است.

شایان ذکر است که دو کتاب مکارمالأخلاق و مکارمالأفعال از محاسن را محقق پرتلاش آقای محمد برکت، تصحیح و در شماره پنجم مجله علومالحدیث چاپ کرده است.

چاپهای محاسن

1. تصحیح و تحقیق سیدجلالالدین مشهور به محدث ارموی در دو جلد، دارالکتب اسلامیه، 137ق/ 1330ش، تهران؛

2. تحقیق سیدمهدی رجایی، مجمع جهانی اهلبیت علیهمالسلام، 1416ق، قم؛

3. چاپ مؤسسه اعلمی مطبوعات با عنوانالاخلاق والادابالمشتهر بالمحاسن، 1387ش/ 2008م، بیروت.

منابع: مقدمه محدث ارموی بر تصحیح محاسن؛ نرمافزار جامعالاحادیث 5/3؛

سایت lib.ir                                                              

تهیه و تنظیم: عباسعلی مردی


 


خروج