*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٢٧٧٧٠٢ ٠٤:٣٤ - 1391/05/15   آثار ماندگار شماره 343 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگار شماره 343

اثبات‌الوصیه از مسعودی


ابوالحسن على‌بن حسين‌بن على‌بن عبداللّه هذلى مشهور به مسعودی، در سال 287ق در بابل (بنا به تصریح خودش در مروج‌الذهب) به دنيا آمد. او از نوادگان عبد‌اللّه‌بن مسعود، صحابى بزرگ رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم، بود و به همين دليل به مسعودى مشهور شد.

اثباتالوصیه

از مسعودی (د 345ق)

ابوالحسن علىبن حسينبن علىبن عبداللّه هذلى مشهور به مسعودی، در سال 287ق در بابل (بنا به تصریح خودش در مروجالذهب) به دنيا آمد. او از نوادگان عبداللّهبن مسعود، صحابى بزرگ رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم، بود و به همين دليل به مسعودى مشهور شد.

مسعودى در بغداد و مصر نشو و نما كرد. او از جمله نویسندگانی است که بسیاری از نقاط عالم اسلامی را گشته است. او به فارس و كرمان رفت. در سال 309 در اصطخر اقامت كرد، یک سال بعد از آن به آسیای شرقی رفت و چین و دریای هند را درنوردید و به عمان مراجعت كرد.

در سال 314 به آذربايجان و جرجان و از آنجا به شام و فلسطين رفت. در سال 332 به انطاكيه و نواحى شام و دمشق سفر كرد.

سرانجام در جمادىالاخر 345 در مصر درگذشت.

اگر چه برخی در تشیع مسعودی تشکیک کردهاند، اما علمای شیعه وی را از شیعیان داوزده امامی بر شمردهاند از جمله علامه حلی در خلاصةالأقوال، ملاعبدالله افندی در ریاضالعلماء، ابنادریس در سرائر و... .

نیز آثار او در موضوع امامت (الاستبصار فىالامامة، الانتصار فىالامامة، حدائقالاذهان فى اخبار آلمحمد صلیاللهعلیهوآلهوسلم، مزاهرالأخبار و ظرائفالآثار للصفوةالنورية، الصفوة فىالإمامة) گواه شیعهبودن وی است.

اثباتالوصیه

آثار قلمی مسعودی را نزدیک به چهل کتاب برشمردهاند، اما از آن میان تنها سه کتاب به دست ما رسیده و چاپ شدهاند: مروجالذهب و معادنالجوهر، كتابالتنبيه والإشراف، اثباتالوصیة للامام علیبن أبیطالب علیهالسلام. بر این سه میتوان بخشهایی از کتاب اخبارالزمان را – که در برخی از کتابخانهها موجود است و چاپ شده، هم افزود.

موضوع بحث اثباتالوصیة، اثبات وصايت و جانشينى امیرالمؤمنین علی علیهالسلام از رسول خداست؛ اما به مناسبت، از ساير ائمه علیهمالسلام هم سخن گفته و نيمى از كتاب را به آنان اختصاص داده است.

هدف مؤلف آن بوده كه تسلسل وصايت و جانشينى را در ميان انبيا، اثبات و به اميرالمؤمنين علی علیهالسلام و امامان علیهمالسلام پساز او متصل نمايد. بدين جهت شرحى از زندگى پيامبران از آدم تا خاتم همراه جانشينان آنان ارائه مى‏دهد.

اثباتالوصيه در دو بخش تنظيم شده است: قسمت نخست درباره حجت‏هاىالهى از آدم تا رسول خدا، و قسمت دوم، درباره حججالهى از رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم تا حضرت مهدى عجلاللهتعالیفرجهالشریف است.

مؤلف كتاب براى مطالب خود منبعى ذكر نكرده و غالباً سلسله اسناد خود را نياورده است. البته در قسمت دوم تا حدودى به برخى راويان اشاره كرده، ليكن آن هم سند كاملى براى روايات به شمار نمى‏رود، بلكه فقط به چند نفر از راويان ميانى اشاره مى‏كند. او داستان زندگى و معجزات انبيا و ائمه را به صورت پيوسته نقل مى‏كند و تنها گاهى با عبارت «روى» مطالب را از همديگر تفكيك كرده است.

مطالب اثباتالوصية در منابعى؛ همچون كافى و بصائرالدرجات و كتب مشابه حديثى يا تاريخ ائمه وجود دارد.

نويسندگان بعدى نيز به طور گسترده‏اى از او نقل كرده‏اند و اين كتاب در ميان كسانى چون صاحبالخرائج والجرائح و مناقبنويسان بعدى رواج داشته و مجلسى نيز از آن در بحار فراوان بهره برده است.

کتاب با مقدمهای در خلقت، و حدیث جنود عقل و جهل از امام صادق علیهالسلام آغاز میشود. او ضمن نقل روایت آفرینش عقل، بر این نکته تأکید دارد که عقل اول موجود روحانی است که خداوند آفریده است.

سپس به آفرینش جن و انس اشاره کرده و اعتراض ملائکه به خلقت آدم را دیدن فساد و خونریزی این دو موجود میداند. در ادامه هبوط آدم، وصایت شیث و دیگر وصایای پیغامبران را بر میشمارد تا اینکه وصایت به حضرت رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم میرسد.

بخش دوم کتاب با ولادت رسول خدا آغاز شده و با ولادت حضرت حجت عجلاللهتعالیفرجهالشریف پایان مییابد. به هنگام ذکر ولادت رسول خدا، برای پرداختن به اجداد حضرت، به نوعی خلاصه بخش اول کتاب را بیان میکند، سپس به ذکر اجداد حضرت پرداخته و ماجرای حمله سپاه ابرهه و گفتگوی عبدالمطلب با وی را به تفصیل میآورد. ذکر اوصاف عبدالله (پدر رسول خدا) از دیگر مطالب این بخش است.

او ولادت رسول خدا را صبح دوشنبه و به روایتی جمعه دوازدهم ربیعالاول میداند.

حدیث دار، پیمان قریش بر محاصره رسول خدا در شعب ابیطالب، معراج، هجرت و لیلةالمبیت و حجّةالوداع از دیگر مطالب مربوط به رسول خداست که در هر کدام تأکیدی بر وصایت امیرالمؤمنین علی علیهالسلام شده است. قبل از وفات رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم بخشی نیز آورده با عنوان وصیت، که در آنجا آنچه که از امیرالمؤمنین علی علیهالسلام پیمان گرفته شده نقل شده است. وفات رسول خدا و تجهیز جنازه شریف ایشان به دست امیرالمؤمنین و خطبه بلند حضرت از مطالب پایانی این بخش است.

در قسمت مربوط به امیرالمؤمنین علیهالسلام، ایمان امیرالمؤمنین، حمایت ابوطالب از رسول خدا، تولد امیرالمؤمنین، پرورش حضرت نزد رسول خدا، حوادث بعد از وفات رسول خدا، معجزات و کرامات امیرالمؤمنین و شهادت آن حضرت از دیگر مطالب این بخش است.

ولادت و وصایت ائمه دیگر (امام حسن مجتبی تا امام حسن عسکری علیهمالسلام) به تفصیل ذکر شده است.

بخش پایانی کتاب به تفصیل به ولادت و تاریخ آن، غیبت و امامت حضرت حجت علیهالسلام پرداخته است. تیمّناً این روایت را از این کتاب نقل میکنیم:

روايت شده كه امام علىالنقى عليهالسلام غير از عده كمى از ياران خود از نظر بيشتر شيعيان غايب بود. موقعى كه امر امامت به امام حسن عسكرى عليهالسلام واگذار شد آن حضرت با شيعيان خصوصى خود و غير آنان از پشت پرده صحبت ميكرد مگر وقتى كه ميخواست به خانه پادشاه رود.

جهت اينكه آنحضرت و پدر بزرگوارش اين عمل را انجام ميدادند اين بود كه مقدمه غایبشدن امام زمان عجلاللهتعالیفرجهالشریف را فراهم كرده باشند تا گروه شيعيان با اين موضوع مأنوس شوند و منكر غایبشدن امام نشوند و مردم به پنهانبودن امام عادت كنند... .

ترجمه اثباتالوصیه

تنها ترجمهای که یافتیم ترجمه محمدجواد نجفی، انتشارات اسلامیه، 1343ش، تهران است که در متن آن در نرم افزار جامعالأحادیث 3.5 قابل دسترسی است.

چاپهای اثباتالوصیه

این کتاب نخستینبار توسط علي نقيبن حبيبالله جيلانى، در دارالطباعه سیدمرتضی،1320ق/1281ش، به خط محمد قمی، حسبالفرمایش میرزا محمدرضا مستوفی چاپ سنگی شده است. مکتبه حیدریه نجف، منشورات رضی قم و مکتبه مرتضویه نجف از دیگر ناشرانی هستند که به چاپ این کتاب دست یازیدهاند. در سال 1384ش انتشارات انصاریان اقدام به چاپ این کتاب کرده که متن همین چاپ در نرم افزار جامعالأحادیث 3.5 قابل دسترسی است.

منابع:

 ترجمه محمدجواد نجفی؛ نرمافزار جامعالأحادیث 3.5؛ سایت lib.ir

 

 


خروج