*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ١٣٦٢٣٢ ١٦:٤٦ - 1391/02/26   آثار ماندگار شماره 338 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگار شماره 338

اقبال‌الاعمال


سیدرضى‌الدين أبو‌القاسم على‌بن سعد‌الدين أبي ابراهيم موسى‌بن جعفر‌بن محمد‌بن احمد‌بن محمد‌بن طاووس در ١٥ محرم سال ٥٨٩ هجري در شهر حله به دنيا آمد. از طرف پدر، نسبش را به حضرت امام حسن‌بن على علیه‌السلام مى‌رساند و از طرف مادر به امام حسين علیه‌السلام؛ به همين دليل لقب وى ذو‌الحسبين بود.

اقبال‌الاعمال

 از سیدبنطاووس (د 664ق)

 

سیدرضىالدين أبوالقاسم علىبن سعدالدين أبي ابراهيم موسىبن جعفربن محمدبن احمدبن محمدبن طاووس در ١٥ محرم سال ٥٨٩ هجري در شهر حله به دنيا آمد. از طرف پدر، نسبش را به حضرت امام حسنبن على علیهالسلام مىرساند و از طرف مادر به امام حسين علیهالسلام؛ به همين دليل لقب وى ذوالحسبين بود.

ابنطاووس در حله نزد پدرش سعدالدين موسى درس خواند. او مىگويد: پدر و نيز جد وى ورام، بيشترين نفوذ را بر وى در سالهاى رشدش داشتهاند و به او فضيلت، تقوى و تواضع را ياد دادهاند. تقواى ابنطاووس از بسيارى از عبارات تأليف او مىدرخشد. در کتاب کشفالمحجه به فرزندش وصیت میکند: اگر مىخواهد فقه بياموزد بايد از شيوه پدر پيروى كند و كتب أبوجعفر طوسى را بخواند و اين درسها را زير نظر استاد با تقوايى كه براى خدا تدريس مىكند نه براى تدريس، فرا بگيرد. دیگر اینکه ابنطاووس از نوشتن كتاب كلامى دورى مىگزيد؛ زيرا به اين نكته رسيد كه مسلمانان عادى، به سختى از دانش كتاب كلام معرفتى به دست مىآورند و چنان كه انبياء نشان دادهاند، مىتوان بدون تمسك به مجادلات كلامى، دين را به مردم تعليم داد.

او میافزاید: براى نشان دادن راه به حق جويان، نيازى به دانش كلام نيست، بايد به آنان مطالبى درباره رسول خدا و ائمه علیهمالسلام و شيعيان ياد داد. با اين حال ابنطاووس به طور كلى كلام را كنار نمىگذارد، زمانى كه مؤمنى وظايف دينى خود را انجام دهد، و علم كلام را بهطور حكيمانه به كار برد مىتواند از آن، در رد عقايد اهل ضلال بهره برد.

اقبالالأعمال

ابنطاوس در مقدمه فلاحالسائل نوشته است: کتابی در تتمیم مصباحالمتهجد شیخ طوسی با این عنوان مینویسم: « كتاب مهمات في صلاحالمتعبد و تتمات لمصباحالمتهجد».

کتاب مهمات ابنطاوس ده مجلد بوده است:

1 و 2. كتاب فلاحالسائل در اعمال شبانهروز؛

3. كتاب زهرةالربيع در دعاهای هفته؛

4. كتاب جمالالأسبوع در اعمال هفته؛

5. كتابالدروعالواقية در ادعیهای که در روزهای مخصوص از هر ماه تکرار میشوند؛

6. كتابالمضمار در اعمال و ادعیه ماه رمضان؛

7. كتابالسالك در مناسک حج؛

8 و 9. كتابالإقبال بالأعمالالحسنة در اعمال سالانه؛

10. كتابالسعادات در عبادات و ادعیهای که زمان مشخصی ندارند.

گفتنی است که ابنطاووس افزون بر کتاب مهمات، کتب دیگری در ادعیه دارد که برخی از آنها مثل مهجالدعوات والمجتنی چاپ شدهاند. آنچه که امروز بهعنوان اقبالالأعمال مشهور است شامل دو کتاب از ده کتاب بالاست:

المضمار در اعمال و ادعیه ماه رمضان و الإقبال بالأعمالالحسنة در اعمال سالانه. ابنطاووس بنا به اهمیت ماه رمضان، آغاز سال را ماه رمضان میداند و در اینباره در اول کتاب به تفصیل به بحث مینشیند. اهمیت ماه رمضان چنان است که در اعمال سالانه یک مجلد از کتابش را به اعمال و ادعیه ماه رمضان اختصاص میدهد. او سفارش میکند که مسافر، این کتاب را در سفرهایی که چندین ماه یا بیشتر به طول میانجامد، همراه ببرد.

او در این بخش برای هر روز ماه رمضان یک دعا نقل کرده است.

کتاب مضمار از سالها پیش بهعنوان جلد اول اقبالالأعمال بهشمار رفته است. اقبالالأعمال یا جلد دوم و سوم کتاب شامل اعمال یازده ماه از سال است. جلد دوم شامل اعمال ماههای شوال، ذیالقعده و ذیالحجه و جلد سوم شامل اعمال و ادعیه هشت ماه دیگر است.

تألیف اقبال در کربلا به اتمام رسیده است.

ابنطاووس بعدها بخشهایی به اقبال افزوده است، از جمله بخشی درباره سقوط عباسیها در آخر بخش محرم.

نیز در 13 ربیعالأول سال 662 بخشی به کتاب افزوده است، زمانی که او در این اندیشه بود که خود وی همان شخصی از اهلبیت علیهمالسلام  است که امت را بعد از بنیعباس رهبری خواهد کرد.

مقتل ویژهای در ماه محرم، روایت تفصیلی ماجرای مباهله و ... از دیگر مطالب خواندنی کتاب هستند.

ترجمههای اقبال

1. ترجمهای از علامه محمدتقی مجلسی؛

2. ترجمه محمد روحی، سماء قلم، 1383ش، قم؛

3. نور هدایت، شرح معارف فرازهای کلیدی ادعیه بر اساس کتاب اقبالالأعمال، حضرت آیةالله شیخ علی سعادتپرور (پهلوانی تهرانی)، انتشارات احیاء کتاب، چاپ دوم 1388، تهران.

چاپهای اقبالالأعمال

نخستینبار این کتاب زیر نظر شیخ شهید فضلالله نوری به خط علیاکبر طالقانی چاپ شد. از مزایای این چاپ داشتن حواشی از شیخ فضلالله و سیدصادق طباطبائی و... است. این حواشی به کوشش عبدالحسین طالعی در جنگ انجمن فهرستنگاران، دفتر دوم با عنوان پژواک پژوهش باز چاپ شدهاند. سالها بعد آقای آخوندی آن چاپ را افست کرده و منشتر کرد. چاپ دیگر آن در سهجلد به کوشش جواد قیومی اصفهانی در مؤسسه بوستان کتاب قم در سال 1415ق، منتشر شده است.

تهیه و تنظیم: عباسعلی مردی


خروج