*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ١٣٢٤٨٥ ١٣:٠٨ - 1390/12/10   منهاج‌الكرامة از علامه حلی (د726ق)آثار ماندگار شماره 333 ارسال به دوست نسخه چاپي


منهاج‌الكرامة از علامه حلی (د726ق)آثار ماندگار شماره 333

منهاج‌الكرامة از علامه حلی (د726ق)


علامه حلی در اين كتاب با دلايل عقلي و نقلي فراوان، به اثبات ولایت و امامت امیرالمؤمنین و ائمه علیهم‌السلام، و حقانيت مذهب شيعه پرداخته است. علامه در مقدمه می‌نویسد: این نوشتار لطیف یکی از مهم‌ترین احکام دینی و شریف‌ترین مسایل مسلمین را -که مسئله امامت باشد - شامل است که انسان با شناخت آن به درجه کرامت می‌رسد.

علامه حلی در اين كتاب با دلايل عقلي و نقلي فراوان، به اثبات ولایت و امامت امیرالمؤمنین و ائمه علیهمالسلام، و حقانيت مذهب شيعه پرداخته است. علامه در مقدمه مینویسد: این نوشتار لطیف یکی از مهمترین احکام دینی و شریفترین مسایل مسلمین را -که مسئله امامت باشد - شامل است که انسان با شناخت آن به درجه کرامت میرسد.  امامت یکی از ارکان ایمان و سبب خلود انسان در بهشت، و خلاصی از غضب خدای بخشنده است که رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم فرمود: کسیکه بمیرد و امام زمان خود را نشناسد به مرگ جاهلیت مرده است.  این را تقدیم به سلطان اولجایتو، محمد خدابنده کردهام و در آن به خلاصه دلائل و رؤوس مطالب پرداختهام که طولانیبودن مطالب ملالآور و خلاصه بودنشان مخل به مفاهیم نباشد و آن را «منهاجالکرامة فی معرفةالإمامة» نام نهادهام... .

كتاب در شش فصل تنظیم شده است.  او در آغاز به عقیده شیعه در مسئله عدل و حکمت خدا میپردازد و ذات باریتعالی را از ارتکاب فعل قبیح و امر به ظلم مبری میداند و بیان میدارد که چون اهل سنت عدل و حکمت را در افعال خدا لازم نمیشمرند پس ارتکاب قبیح و ظلم را به او جایز میدانند و عصمت را برای انبیا لازم نمیشمرند و از همین روی است که میگویند رسول خدا بدون وصیت وفات کرده است و... .

نويسنده در فصل دوم به واجبالاتباع بودن مذهب امامیه پرداخته و در این امر شش وجه دلیل بیان کرده است:

1. مذهب امامیه، خالصترین مذاهب از هرگونه آمیختگی با باطل و آلودگی است؛ عقاید شیعه درباره صفات خدا، عصمت انبیا، اخذ عقاید شیعی از ائمه معصوم علیهمالسلام  که متصل به رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم بودند، نقد و تعریض به دیگر فرقههای کلامی و... در این بخش آمده است؛

2. استناد به قول خواجه نصیر در تفسیر روایت «فرقه ناجیه از هفتاد و دو فرقه»؛

3. جزمیت عقاید شیعه به نجات ائمه و پيروانشان، و لزوم عقلانی بودن تبعیت از امامیه؛

4. ائمهای که شیعه عقاید خود را از آنها اخذ کرده است افرادی شهره به علم، فضیلت، زهد، ورع، مشغول به عبادت و قرائت قرآن (از طفولیت تا مرگ) هستند که در شأنشان آیات بسیاری نازل شده است... .

5. امامیه فقط به حق تعصب دارند و در غیر حق به تعصب و منازعه برنمیخیزند... .

6. امامیه عقاید خود را از شخصی چون امیرالمؤمنین اخذ کرده که دوست و دشمن به فضایلش اعتراف دارند و حال آنکه دیگر اصحاب چنین نیستند... .

علامه در فصل سوم در چهار منهج، دلایل امامت امیرالمؤمنین را اثبات کرده است:

منهج اول در دلایل عقلی امامت که امام 5 شرط باید داشته باشد: 1. معصوم باشد؛ 2. نص بر امامتش باشد؛ 3. حافظ شرع باشد؛ 4. منصوب از طرف خدا باشد که فقط خدا قادر است چنین شخصی را تعیین کند؛ 5. امام باید افضل از رعیت خویش باشد؛ چراکه عقلا تقدیم مفضول بر فاضل قبیح است. 

منهج دوم ادله قرآنی اثبات امامت امیرالمؤمنین علیهالسلام: علامه در این بخش به چهل آیه قرآن استناد میکند و در تفسیر آنها به سخن مفسران اهلسنت در کتابهایی چون تفسیر ثعلبی، کتاب فقیه علیبن مغازلی شافعی، حلیةالأولیاء ابونعیم اصفهانی، نوشتههای ابوبکر نقاش، مسند احمدبن حنبل، الجمع بینالصحاحالسته رزینبن معاویه عبدری، صحیح بخاری، فردوسابن شیرویه، صحیح مسلم و... استناد میکند.

منهج سوم دلایل نقلی اثبات امامت امیرالمؤمنین که دوازده روایت از رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم نقل کرده است: حدیث عشیره، حدیث غدیر خم، حدیث منزلت، جانشینی امیرالمؤمنین در مدینه به جای رسول خدا، حدیث «انت اخی و وصیی و...»، حدیث مؤاخات (برادری در روز مباهله)، حدیث رایت فتح خیبر، حدیث طائر، حدیث امر رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم به سلام و تحیت به امیری امیرالمؤمنین، حدیث ملازمه بین قرآن و عترت، روایات اهلسنت در محبت المؤمنین و حدیث مناصبت (دشمن امیرالمؤمنین کافر است.)

منهج چهارم در ادلهای که از حالات شخصی امیرالمؤمنین قابل استنباط است؛ در این بخش دوازده ویژگی امیرالمؤمنین را آورده است: زاهدترین؛ عابدترین؛ و عالمترین مردم بعد از رسول خدا؛ شجاعترین؛ إخبار به غیب آن حضرت؛ مستجابالدعوه بودنش؛ قصه قلعه صخره در مسیر صفین؛ غزوه بنیمصطلق (نبرد با اجنه)؛ بازگشت خورشید بهخاطر او؛ فضیلتهای نفسانی دیگر. 

علامه در فصل چهارم سه دلیل امامت دیگر ائمه علیهمالسلام را آورده است: نص (روایت رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم که دوازده امام را به نام میشمارد)؛ لزوم وجود امام معصوم در هر زمان؛ فضیلتهایی که هر کدام از آنها دارند. 

علامه در فصل پنجم چهارده دليل بر عدم امامت كسي كه خود را مقدم بر امیرالمؤمنین بداند، آورده است: سخن خلیفه اول (إن لی شیطانا یعترینی)؛ سخن خلیفه دوم (کانت بیعة أبی بکر فلتة)؛ ناآگاهی آن سه خلیفه در برخی از امور و رجوع به امیرالمؤمنین؛ اتفاقات رخداده از جانب آنها؛ بخشی از عمر آن سه خلیفه در جاهلیت بوده و بنا بر آیه «لاینال عهدی الظالمین» منصب امامت به آنان نمیرسد؛ سخن خلیفه اول (أقیلونی فلست بخیرکم)؛ سخن خلیفه اول به هنگام مرگ؛ سخن خلیفه اول در بستر بیماری (لیتنی کنت ترکت بیت فاطمه...)؛ سرپیچی از سخن رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم در پیوستن به لشکر اسامه؛ سخن خلیفه دوم که گفت: إن محمداً لم یمت (دلالت بر قلت علمش)؛ ابداع تراویح؛ خلیفه سوم به اموری مشغول شد که جایز نبود و... .

علامه در فصل پاياني كتاب، حجت اهلسنت را در اثبات خلافت ابوبكر چنين رد كرده است: 1. اجماع؛ اجماع نبوده چراکه بنیهاشم با آن مخالفت کردند؛ 2. حديث اقتدا؛ اقتدا با دلالت بر امامت فرق دارد؛ 3.  فضایل خلیفه اول مثل آیه غار و...؛ فضیلت نیست بلکه رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم او را برد تا امرش را به دیگران آشکار نکند و... دیگر اینکه آیه سکینه دلالت بر نقص او ميكند. 

چاپهای منهاجالکرامه

این کتاب نخستینبار ضمیمۀالفین در سال 1298ق چاپ سنگی شده است.  بهترین چاپ آن به تحقیق عبدالرحیم مبارک (کتابخانه تخصصی امیرالمؤمنین علیهالسلام، 1425ق در مشهد) است. 

این چاپ از نسخه دستنویس از روی مجموعه جباعی صورت گرفته و از آنجا که نسخه خطی مجموعه جباعی چندی پیش پیدا شده، در چاپ مجدد رجوع و مقابله با مجموعه جباعی شایسته است.

 ترجمه منهاجالکرامه

جذبه ولایت، ترجمه و شرح از احمد حسینیچالوسی، مطبوعات معراجی، 1346ش، تهران. 

شرح منهاجالکرامه

شرح سیدعلی حسینی میلانی، میراث مکتوب، 1376ش، تهران: ابنتیمیه، منهاجالسنه را در رد منهاجالکرامه نوشت. این شرح در واقع پاسخی است به شبهات و مطالبی که ابنتیمیه در ردیة خود به نگارش درآورده است.  

تهیه و تنظیم: عباسعلی مردی


خروج