*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ١١٩٩٩٩ ١٦:١٩ - 1390/10/21   آثار ماندگار شماره 329 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگار شماره 329

كمال‌الدين از شیخ صدوق (د 381ق)


شيخ صدوق، ابوجعفر محمدبن على‌بن حسين‌بن بابويه قمى( 305- 381ق) از بزرگان شیعه و مؤلف دو کتاب از کتب اربعه حدیثی شیعه است.

کمالالدین و تمامالنعمه

این کتاب از حضرت مهدی عجلاللهتعالیفرجهالشریف و غیبت او بحث میکند نه به عنوان اینکه عقیده به مهدویت عقیدهای شیعی است؛ بلکه مهدویت عقیدهای اسلامی و با عقیده به نبوت رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم گرهخورده است. از همین رو مؤلف در مقدمه اشاره میکند که بیش از 200 سال است که مسلمانان روایات مهدویت را از رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم و ائمه دین علیهمالسلام اخذ کرده و در کتابهای خود نقل کردهاند.

شایان ذکر است که در مقدمهالبیان کنجی شافعی از بیش از سی صحابه همچون امیرالمؤمنین علیهالسلام امّسلمه، عائشه، امّحبیبه، عبداللهبن عباس، ابنمسعود، سلمان، جابربن عبدالله انصاری، ابوایوب انصاری، طلحه، عبدالرحمانبن عوف و... روایات مهدوی از رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم نقل شده است.

در کتاب ینابیعالموده از 22 عنوان کتاب که اختصاصاً درباره حضرت مهدی عجلاللهتعالیفرجهالشریف نوشته شده، نام برده است.

غیبت حضرت مهدی عجلاللهتعالیفرجهالشریف و آثار و فواید آن دیگر موضوعی است که علما بدان پرداختهاند؛ علامه محمدمهدی خرسان در مقدمهاش بر تصحیح کمالالدین، 36 عنوان کتاب را نام برده که به موضوع غیبت حضرت حجت عجلاللهتعالیفرجهالشریف پرداختهاند.

امروزه موضوع مهدویت، کتابها و مؤسساتی را به خود اختصاص داده و پژوهشگران بسیاری در این عرصه به تحقیق میپردازند.

گزارشی از کمالالدین

این کتاب را با عنوان إکمالالدین و إتمامالنعمه نیز چاپ کردهاند؛ به هر روی نام کتاب مأخوذ از آیه «الیوم أکملت لکم دینکم وأتمم علیکم نعمتی» است که در روز غدیر بعد از اعلام ولایت امیرالمؤمنین علیهالسلام نازل شد و چون امامت ائمه علیهمالسلام تالی نبوت رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم است و این کتاب از خلیفه دوازدهم بحث میکند که وجودش نشانه کمال دین و اتمام نعمت خداست، کتاب نام کمالالدین گرفته است.

شيخ صدوق انگيزه خود را از تألیف کمالالدین چنین نگاشته است که بعد از آن كه سفرى به مشهد مقدس داشته به نيشابور رفته و شبهاتى درباره امام زمان عجلاللهتعالیفرجهالشریف را از زبان شیعیان آنجا شنیده و سعی فراوان در حل آن‌ها داشته است. سپس به قم آمده و در آنجا شيخ نجمالدين ابوسعيد محمدبن حسن بن محمدبن احمدبن على بن صلت قمى را ملاقات کرده است؛ او را به زهد و علم و تقوی و... ستوده است. در حین صحبت، او شبههای را از فلاسفه بخارا درباره حضرت مهدی عجلاللهتعالیفرجهالشریف نقل میکند و شیخ صدوق به آن جواب میدهد. شیخ نجمالدین درخواست تألیفی کتابی در این موضوع میکند و شیخ صدوق وعده اجابت میدهد تا آنكه شبى امام زمان عجلاللهتعالیفرجهالشریف را در خواب میبیند که به شیخ صدوق فرموده است: «چرا كتابى درباره غيبت نمى‏نويسى تا خداوند بهواسطه آن حوائجت را برآورده سازد؟» عرض می‌كند: «اى فرزند رسول خدا، من در اين باره چند كتاب نوشته‏ام». آن حضرت می‌فرماید: «اينك كتابى بنويس و در آن به غيبت‏هاى پيامبران الهى نيز اشاره كن». پس از آن رؤیا، شیخ صدوق به تألیف کمالالدین دست مییازد.

او در مقدمه با اشاره به اینکه آفرينش حجت خدا قبل از آفرينش ديگر انسان‏ها بوده، انتخاب امام و خلیفه را تنها شایسته خدا میداند، سپس به لزوم عصمت امام  اشاره کرده و سر سجود ملائکه به آدم را بیان میکند.

وجوب شناخت حضرت مهدی عجلاللهتعالیفرجهالشریف و اثبات غيبت و حكمت آن مطلب دیگری است که شیخ صدوق در مقدمه بدان پرداخته است. آنگاه به آرای مختلف علما در غیبت اشاره و پاسخ اعتراض و شبهه مخالفان را میدهد.

او در آغاز جلد اول می گوید: «آغاز غيبت‏ها، غيبت مشهور ادريس پيامبر عليهالسلام است تا به غايتى كه كار شيعيانش به جايى رسيد كه تهيه قوت برايشان دشوار شد و طاغوت زمانه گروهى از آن‌ها را كشت و باقى آن‌ها را فقير و هراسناك نمود، سپس ادريس پيامبر علیهالسلام ظهور كرد و به شيعيانش مژده فرج و قيام قائمى از فرزندانش را داد كه آن نوح عليهالسلام بود. سپس خداى تعالى ادريس عليهالسلام را به سوى خود خواند و پيوسته شيعيان نسلاندرنسل در انتظار قيام نوح عليهالسلام بودند و عذاب سخت طواغيت را تحمل مى‏كردند تا آنكه نبوت نوح عليهالسلام آشكار گرديد».

به همین ترتیب ابواب دیگر کتاب را به غیبت پیامبران و اخبار غیبت رسول خدا صلیاللهعلیهوآلهوسلم اختصاص داده است:

ذکر آشکارشدن حضرت نوح علیهالسلام؛ غیبت حضرت صالح علیهالسلام؛ غیبت ابراهیم علیهالسلام؛ غیبت یوسف علیهالسلام؛ غیبت موسی علیهالسلام؛ درگذشت موسى عليهالسلام و غيبت اوصياء و حجت‌هاى پس از او تا روزگار مسيح عليهالسلام؛ بشارت عيسى بن مريم عليهماالسلام به خود پيامبر اكرم صلیاللهعلیهوآلهوسلم؛ روايات فاطمه زهرا سلاماللهعلیها از حديث صحيفه در اسامى ائمه و اينكه دوازدهمين آن‌ها قائم عجلاللهتعالیفرجهالشریف است؛ روایات امام حسن مجتبی علیهالسلام؛ روایات امام حسین علیهالسلام و... منکرین امام مهدی عجلاللهتعالیفرجهالشریف؛ میلاد ایشان؛ كسانى كه قائم عجلاللهتعالیفرجهالشریف را ديدار كرده و با وى تكلم كرده‏اند؛ علت غیبت؛ توقيعات وارده از قائم عجلاللهتعالیفرجهالشریف؛ حدیث دجال و نوادر احادیث در زمینه غیبت از دیگر مطالب کتاب هستند.

شیخ صدوق این کتاب را در دو جلد و 58 باب به سامان رسانده است.

ترجمههای کمالالدین

1- ترجمه‏اى توسط يكى از فضلاى معاصر با علامه نورى و از سادات شمس‌آباد اصفهان؛

2- ترجمه إكمالالدين نوشته سيد علىبن محمدبن اسدالله امامى حسينى اصفهانى معاصر با صاحب رياض؛

3- ترجمه محمدباقر کمرهای، انتشارات اسلامیه، 1396ق، تهران؛

4- ترجمه منصور پهلوان، مسجد مقدس جمکران، 1384ش، قم.

چاپهای کمالالدین

1- چاپ سنگی، تصحیح قندهاری، خط محمدحسن گلپایگانی، بسعی و اهتمام محمدحسین و علینقی كاشانی، دارالطباعه سیدباقر رازی، 1301ق؛

2- انتشارات اسلامیه، 1356ش، تهران؛

2- تصحیح علیاکبر غفاری، انتشارات جامعه مدرسین، 1380ش، قم؛

4- تصحیح علامه محمدمهدی خرسان، مطبعه حیدریه، ۱۳۸۹ ق / ۱۹۷۰ م / 1339ش، نجف؛ علامه خرسان عنوان اکمالالدین و اتمامالنعمه را برگزیده است.

منابع:

مقدمات کتب تراثیه از علامه سید محمدمهدی خرسان؛

ترجمه کمالالدین از منصور پهلوان؛

نرمافزار گنجینه،

سایت lib.ir

تهیه و تنظیم: عباس‌علی مردی


خروج