*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ١١٨٩٩٨ ١٧:٠٣ - 1390/10/07   آثار ماندگار شماره 328 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگار شماره 328

إعلام‌الورى بأعلام‌الهدى از طبرسى (د 548ق)


أمين‌الإسلام ابوعلى فضل‌بن حسن طَبرِسى، از مفاخر شيعه است. پدرش حسن‌بن فضل، خود از علماى عصر خويش بوده است. فرزند او رضى‌الدين ابونصر حسن، نويسنده مكارم‌الاخلاق و نوه‌اش ابوعلى فضل‌بن حسن، نويسنده مشكاة الانوار است.

از مشهورترين مشايخ و اساتيد طبرسى مى‌توان ابوعلى طوسى فرزند شيخ طوسى، موفق‌الدين بكرآبادى، ابوالحسن عبيداللّه بيهقى و شيخ جعفر دوريستى (از شاگردان شيخ مفيد) را برشمرد.

فرزندش رضى‌الدين حسن، ابن شهرآشوب مازندرانى مؤلف كتاب معالم العلماء، شيخ منتجب‌الدين صاحب فهرست، قطب‌الدين راوندى، عبداللّه‌بن جعفر دوريستى و شاذان‌بن جبرئيل قمى از شاگردان مشهور او به شمار مى‌روند.

تأليفات طبرسى را بسيار (كثيرة) گفته‌اند؛ اما از آن‌همه به نوشته علامه خرسان، انتساب 12 اثرش، قطعى است از آن جمله‌اند: الاختيار من شرح الحماسه، الاختيار من‌المقتصد فى‌النحو، إعلام‌الورى، مجمع‌البيان لعلوم القرآن، الجواهر، الكاف الشّاف من كتاب الكشاف (خلاصه‌اى از تفسير كشاف زمخشرى)، جوامع الجامع، غنية العابد و منية الزاهد، الفائق، تاج المواليد در اَنساب، الاداب الدينية للخزانة المعينية، النور المبين. برخى از اين كتاب‌ها چاپ شده‌اند.

برخى از علما همچون علامه سيد محسن امين، مى‌گويند كه طبرسى به مرگ طبيعى از دنيا نرفته، بلكه به دست دشمنان به شهادت رسيده است. جنازه‌اش را از بيهق به مشهد مقدس انتقال داده و در جوار حرم ملكوتى حضرت امام رضا عليه‌السلام به خاك سپردند.

إعلام الورى بأعلام الهدى

يكى از كتاب‌هايى كه به طور كامل به شرح حال و بيان فضايل چهارده معصوم عليهم‌السلام پرداخته، كتاب إعلام‌الورى است.

مؤلف كه آن‌را به اسم علاءالدوله على‌بن شهريار‌بن قارن (حكمران مازندران در سال‌هاى 511-534) نگاشته، در مقدمه مى‌گويد: «با گذشت زمان خواستم خدمتى انجام دهم كه نتيجه و عوايد آن تا ساليان سال باقى باشد، لذا كتابى نوشتم كه در آن اسامى ائمه هدى، سروران والامقام، آنان‌كه خدا هرگونه ناپاكى را از آن‌ها دور كرد، باشد. نيز شامل تاريخ زندگى، تولد و وفاتشان و بخشى از روايات و سيره نيكوى ايشان و نيز نصوص و براهينى بر صحت امامت ايشان را دربر بگيرد... آن‌را إعلام الورى بأعلام الهدى ناميدم و در چهار ركن به اتمام رسانيدم».

درباره جامع بودن اين كتاب علامه عزيزاللّه عطاردى، گويد: «در نظر داشتم كتابى در شرح حال چهارده معصوم عليهم‌السلام تأليف كنم، و ليكن هنگام طبع دوم اين كتاب كه افتخار شركت در تصحيح آن‌را داشتم، تصميم گرفتم به جاى تأليف مجددى، همين كتاب را ترجمه كنم، زيرا بهتر و كامل‌تر از اين نمى‌توان تأليفى انجام داد. اينك خداوند را سپاس‌گزارم كه ما را در اين هدف مقدس موفق داشت و ترجمه آن آماده چاپ گرديد».

يكى از ويژگى‌هاى اين كتاب، نقل از كتب معتبر نزد اهل‌سنت همچون صحيح بخارى، صحيح مسلم، دلائل النبوة ابوبكر احمدبن حسين بيهقى، كتاب‌المعرفة ابوعبداللّه‌بن مندة، شرف‌المصطفى ابوسعيد خرگوشى، عيون‌الاخبار ابن‌قتيبة، مقاتل‌الطالبيين ابوالفرج اصفهانى و تفسير يكى از بزرگان نيشابور است.

محتواى اعلام الورى

مؤلف كتابش را در چهار ركن تدوين كرده است كه هر ركنى شامل فصول مختلفى است:

1. بيان احوالات و خصوصيات حضرت خاتم‌النبيين صلى‌اللّه‌عليه‌وآله‌وسلم، كه شامل مطالب ذيل است: ذكر نسب، ولادت، أسماء و صفات، مدت حيات و وقت رحلت پيامبر صلى‌اللّه‌عليه‌وآله‌وسلم‌؛ معجزات حضرت؛ ذكر مختصرى از حالات پيامبر اكرم صلى‌اللّه‌عليه‌وآله‌وسلم از مبدأ تا هجرت و امر به قتال‌؛ جنگ‌هاى حضرت رسول صلى‌اللّه‌عليه‌وآله‌وسلم (سرايا و غزوات)؛ زنان و خويشاوندان و كارگزاران پيغمبر و تاريخ زندگى حضرت زهرا عليها‌السلام؛

2. زندگانى اميرالمؤمنين على عليه‌السلام؛ شامل فصولى چند در تولد، اثبات امامت، خوارق عادت و معجزات، مناقب و اولاد آن حضرت است؛

3. زندگانى ده امام از حضرت امام حسن‌مجتبى عليه‌السلام تا زندگانى حضرت امام حسن‌عسكرى عليه‌السلام؛

4. بخش چهارم در دو بخش است: نصوص و روايات در باره ائمه دوازده‌گانه كه از منابع اهل‌سنت و شيعه نقل مى‌كند؛ و امامت امام عصر عجل‌اللّه‌تعالى‌فرجه‌الشريف.

شايان ذكر است كه برخى گمان كرده‌اند كتابى از سيدبن طاووس داريم با عنوان ربيع‌الشيعة، كه از حيث محتوا و ترتيب ابواب و چينش مطالب دقيقاً شبيه إعلام‌الورى است. در اين‌باره رجوع كنيد به كتاب علامه شيخ‌آقا بزرگ تهرانى (ذريعه، ج 2، ص 240-242، ش 957) و مقدمه علامه خرسان بر چاپ إعلام‌الورى.

ترجمه‌هاى إعلام الورى

1. زندگانى چهارده‌ معصوم عليهم‌السلام، علامه عزيز‌اللّه عطاردى، انتشارات اسلاميه، 1390ق/1348ش، تهران؛

2. ترجمه محمدحسين ساكت، نشر اساطير، 1388ش، تهران.

چاپ‌هاى إعلام الورى

1. تصحيح على‌اكبر غفارى، انتشارات اسلاميه، 1338ش، تهران؛

2. تصحيح علامه محمدمهدى خرسان، مكتبه حيدريه، چ سوم،1390ق، نجف اشرف؛

3. تصحيح مؤسسه آل‌البيت عليهم‌السلام، 1417ق/1375ش، قم؛

4. دارالمعرفه، 1979م/ 1399ق، بيروت؛ افست از تصحيح زنده‌ياد على‌اكبر غفارى است.

منابع:

مقدمات كتب تراثيه از علامه محمدمهدى خرسان؛

زندگانى چهارده ‌معصوم عليهم‌السلام از علامه عزيزاللّه عطاردى؛

نرم‌افزار گنجينه نور؛

سايت: lib.ir

تهيه و تنظيم: عباس‌على مردى


خروج