*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ١١٧٨٣٣ ١٠:٢٥ - 1390/09/24   آثار ماندگار شماره 327 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگار شماره 327

الاخبار الطوال از احمد بن داود دينورى‌ (زنده در 283ق)


ابوحنيفه احمد بن داود دينورى، در نخستين دهه قرن سوم هجرى در دينور - واقع در استان كرمانشاه- متولد شد. او بيشتر عمر خود را در دينور گذرانده و مدتى در اصفهان مشغول ستاره‌شناسى و محاسبات فلكى بود.

وى در انواع علوم و فنون متداول عصر خود مانند رياضى، نجوم، لغت و تاريخ صاحب نظر بود و آثارش به خوبى گواه دانش او در اين زمينه است. ابن‌نديم در الفهرست، پانزده كتاب بدو نسبت داده است كه از آن‌جمله‌اند: كتاب النبات‌؛ كتاب الفصاحة؛ كتاب الانواء؛ كتاب القبلة و الزوال‌؛ كتاب حساب الدور؛ كتاب الرد على رصد الاصفهانى‌؛ كتاب البحث فى حساب الهند؛ كتاب البلدان‌؛ كتاب الجمع و التفريق‌؛ كتاب الجبر و المقابلة؛ كتاب الاخبار الطوال‌ و ... .

الاخبار الطوال

اخبار الطوال، از نخستين آثارى است كه در تاريخ عمومى اسلام و ايران نگاشته شده است. مؤلف تحت عناوين و سرفصل‌هاى تاريخى به تبيين حوادث پرداخته، و بدون ذكر سلسله اسناد در نقل حوادث، سعى در به‌دست دادن متنى يك‌دست و برگزيده از اخبار تاريخى كرده است. او برخلاف شيوه برخى تاريخ‌نويسان اسلامى، وقايع را سال به سال و يا برحسب سلسله و كشور ياد نمى‌كند، بلكه آن‌ها را از آغاز تا فرجام پيوسته مى‌آورد.

دينورى منابع خويش را ذكر نكرده است.

مطالب كتاب را كه با شرح زندگى فرزندان حضرت آدم(ع) آغاز و با مرگ معتصم (سال 227) پايان مى‌يابد، مى‌توان در سه موضوع بيان كرد:

1. بخشى شامل مطالبى در مورد حضرت آدم(ع) و فرزندان نخستين او و پيامبرانى همچون ادريس، نوح، هود، ابراهيم و اسماعيل و بنى‌اسرائيل و پادشاهى داوود و سليمان تا ظهور حضرت عيسى عليهم‌السلام است.

2. بخشى شامل شرح حال و سرگذشت پادشاهان ايران و روم است.

3. بخشى هم تاريخ اسلام است كه از پيكارهاى اعراب و ايرانيان در دوره خلافت خليفه دوم شروع و تا پايان خلافت معتصم (227ه.ق) ادامه مى‌يابد.

آقاى مهدوى دامغانى در ترجمه‌اش، كتاب را به دو بخش تاريخ قبل از اسلام و تاريخ بعد از اسلام تقسيم كرده است. دينورى درباره سيره و مغازى رسول خدا صلى‌اللّه‌عليه‌وآله‌وسلم سخنى نگفته و تاريخ اسلام را با فتح ايران آغاز كرده است، اين امر نشانگر آن است كه وى صرفاً قصد ارائه اخبار مربوط به ايران را داشته است. بدين ترتيب تكيه دينورى در اخبار الطّوال، بر تاريخ ايران بوده و تاريخ خلفاى نخست را تا آن اندازه كه به ايران و فتح شهرهاى آن ارتباط داشته آورده است.

در بخش‌هاى نخست كتاب نيز كه به تاريخ شعوب و ملل مجاور پرداخته، تنها از باب معاصرت آنان با پادشاهان ايرانى و ارتباطشان با ايران است. از ميان رخدادهاى تاريخ اسلام، وى از تحولات عراق كه با جنبش‌هاى شيعى ارتباط وثيقى دارد، مانند جنگ‌هاى امام على عليه‌السلام واقعه كربلا، قيام مختار و جنبش عباسيان، با تفصيل بيشترى سخن گفته است. دينورى با آنكه تا سال 283ق. زنده بوده، از پرداختن به حوادث مربوط به زمان خود كه آن‌ها را درك نموده، خوددارى كرده و گزارش حوادث را تا زمان معتصم عباسى متوفى در 227 آورده است.

واقعه كربلا در اخبار الطوال

دينورى واقعه كربلا را ذيل «بيعت يزيد» در پنج عنوان نقل كرده است:

1. كوفيان و امام حسين عليه‌السلام؛ مرگ معاويه، تجمع شيعيان كوفه در خانه سليمان بن صرد براى دعوت از امام به كوفه، نامه هاى كوفيان به امام حسين عليه‌السلام و... ؛

2. ورود حضرت مسلم به كوفه؛ بيعت مردم كوفه با مسلم، ورود عبيداللّه بن زياد به كوفه و...؛

3. شهادت حضرت مسلم؛ گفت‌وگوى مسلم با ابن‌زياد در كاخ و ...؛

4. خروج امام حسين عليه‌السلام از مكه به سمت كوفه؛ تلاش و گفت‌وگوى ابن‌عباس براى انصراف امام از آمدن به كوفه، گماشتن نيروهاى ابن‌زياد بر شريعه فرات و ... ؛

5. شهادت امام حسين عليه‌السلام؛ برخورد امام با سپاه حر در قصر بنى‌مقاتل، پيوستن زهير به امام، فرود در كربلا، بى‌ميلى كوفيان از آمدن به كربلا، نامه‌هاى عمر سعد به ابن‌زياد و پاسخ‌هاى ابن‌زياد، واقعه روز عاشورا، مجلس ابن‌زياد و... .

دينورى قاتل امام حسين عليه‌السلام را شبل بن يزيد، برادر خولى بن يزيد اصبحى معرفى مى‌كند. نيز بيان مى‌كند كه از همه ياران امام و فرزندان و برادرزادگان ايشان فقط چهار مرد نجات يافتند... .

ترجمه‌هاى اخبار الطوال

1. ترجمه محمود مهدوى دامغانى، نشر نى، چ سوم1368ش، تهران؛

‌2. ترجمه صادق نشات، تهران، انتشارات بنياد فرهنگ ايران، 1346ش، تهران.

چاپ‌هاى اخبار الطوال

1. تحقيق عبدالمنعم عامر و جمال الدين شيال كه بارها چاپ شده از جمله منشورات رضى در قم در سال 1368ش افست كرده است؛

2 . تحقيق دكتور عمر فاروق، دارالقلم، بيروت؛

3. تحقيق سعيد الرافعى، كتابخانه الازهرية، 1330، قاهره.

منابع: نرم افزار نور السيرة؛ سايت lib.ir‌

تهيه و تنظيم: عباسعلى مرادى


خروج