*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ١١٧٣٤٤ ١٠:١٧ - 1390/09/12   آثار ماندگار شماره 326 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگار شماره 326

صراط مستقيم از نباطى بياضى (د 877 ق)


على بن محمد بن يونس عاملى نباطى بياضى بقاعى، ملقب به زين‌الدين و مكنى به ابومحمد، متكلم، مفسر، منطقى، اديب و شاعر امامى قرن نهم در رمضان 791 ق در نبطيه جبل‌عامل زاده شد.

در زادگاهش به كسب علم پرداخت. شرح‌حال‌نويسان از استادان او نام نبرده‌اند و فقط خود او در اجازه روايت، شمارى از مصنفات علماى شيعه كه به يكى از شاگردان خود صادر كرده، از سيد زين‌الدين على بن دقماق حسينى، مؤلف نزهة‌العشاق، و شيخ جمال‌الدين احمدبن حسين بن مطهر نام برده و تصريح كرده كه اين دو، شيخ روايت او بوده‌اند. از شاگردان و راويان او نيز فقط شيخ ناصر بن ابراهيم بويهى، شيخ تقى‌الدين ابراهيم بن على كفعمى مؤلف البلدالامين و المصباح و شيخ شرف‌الدين بن جمال‌الدين بن شمس‌الدين بن سليمان، شناخته شده‌اند.

بياضى، ذهنى نقاد داشت و خصوصاً در بررسى مسائل كلامى و تاريخ صدر اسلام، و نيز در دفاع از مبانى اعتقادى شيعه سخت‌كوش بود. از اين‌رو بزرگانى چون مجلسى، حر عاملى، كفعمى و خوانسارى او را با عنوان‌هاى ستايش‌آميزى چون دانشمند ثقه، علامه و وحيد عصر، ستوده و كمالات و فضايل وى را برشمرده‌اند.

بياضى افزون بر توانايى در علم كلام، فرقه شناسى و منطق، در فقه، حديث و تفسير هم تبحر داشته است. هم‌چنين در نوشته‌اى از او با عنوان «خطبة مجنسة» كه توسط كفعمى نقل شده، توانايى ادبى‌اش هم نمايان است. او در موضوعات ياد شده بيش از 20 كتاب و رساله تأليف كرده است. مشهورترين اثر او كتاب الصراط‌المستقيم است؛ از ديگر آثار اوست: الباب المفتوح الى ماقيل فى‌النفس و الروح؛ زبدةالبيان فى تلخيص مجمع‌البيان؛ نجد الفلاح فى مختصرالصحاح (مختصر صحاح جوهرى)؛ منْخل الفلاح؛ الكلمات النافعات فى تفسير الباقيات الصالحات (شرح باقيات الصالحات شهيد اول)؛ الرسالة اليونسية فى شرح المقالة التكليفية؛ ذخيرة الايمان (ارجوزه‌اى در علم كلام)؛ عصرة المنجود (كتابى در علم كلام)؛ اللمعة فى المنطق؛ و المقام الاسنى فى تفسير اسماءاللّه الحسنى.

الصراط‌المستقيم

الصراط‌المستقيم الى مستحقى التقديم، مشهور به الصراط‌المستقيم، در اثبات امامت اميرالمؤمنين عليه‌السلام است كه قوت علمى و قدرت بيان بياضى از آن هويداست و برخى آن‌را در مباحث امامت، بهترين كتاب بعد از الشافى سيدمرتضى و چه‌بسا برتر از آن مى‌دانند.

مؤلف در تأليف آن، از 52 كتاب بدون واسطه و از 230 عنوان كتاب با واسطه استفاده كرده است. اين كتاب داراى هفده باب است و در فصول متعدد هر باب، مسايل مهم كلامى مطرح و درباره آن‌ها بحث شده است. سه باب اول آن، در اثبات واجب و صفات او؛ جبر و تفويض و وجوب بعثت رسول خدا صلى‌اللّه‌عليه‌وآله‌وسلم است كه در باب سوم به بيان عصمت انبيا و معجزه پرداخته است. در 14 باب بعدى به اين موضوعات پرداخته شده است: اثبات وصى و صفات او؛ كراماتى كه موجب اثبات امامت على عليه‌السلام است؛ شرايز امامت؛ آنچه از فضايل اميرالمؤمنين عليه‌السلام نقل شده؛ آياتى كه بر امامت دلالت دارند؛ نص پيامبر صلى‌اللّه‌عليه‌وآله‌وسلم بر امامت على و اولاد ايشان عليهم‌السلام؛ علايم ظهور امام مهدى عجل‌اللّه‌تعالى‌فرجه‌الشريف؛ رد شبهات وارد شده بر شيعة اماميه. علامه مجلسى اين اثر بياضى را از مصادر بحار ذكر كرده است.

الصراط المستقيم، از منابع الغدير نيز هست كه علامه امينى به آن علاقه بسيار داشته و براى دستيابى به اين كتاب كوشش بسيار كرده و يافتن آن را از عنايات و الهامات اهل‌بيت عليهم‌السلام شمرده است.

چاپ الصراط المستقيم

تنها چاپ اين كتاب به تحقيق محمدباقر بهبودى در سال 1384ق در مكتبه مرتضويه انجام شده كه جلد اول آن، مقدمه‌اى از آيةاللّه العظمى مرعشى نجفى و جلد دوم مقدمه‌اى از شيخ آقا بزرگ تهرانى دارد.

منابع:

دانشنامه جهان اسلام؛ ج 5،

مقاله «بياضى» از سيد على ميرشريفى؛

دايرة المعارف بزرگ اسلامى، ج 13،

مقاله «بياضى» از محمدكاظم علوى.

تهيه و تنظيم: عباس على‌مردى


خروج