*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار, خبر شماره خبر: ١١٥٤٩٥ ١٠:٠٥ - 1389/11/29   آثار ماندگارآثار ماندگار شماره 300 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگارآثار ماندگار شماره 300

غررالاخبار از حسن دیلمى (قرن هشتم هجرى)


حسن‌بن ابى‌الحسن محمد دیلمى از علماى قرن هشتم است. صاحب روضات و آقابزرگ او را معاصر فخرالمحققین (د 771 ق) و شهید اول (د 786 ق) ذکر کرده‌اند. او در کتب خود از کتاب‌هاى علامه حلى (د 726 ق.) نقل کرده، و ابن‌فهد حلى (د 841 ق) در عدةالداعى از کتب او نقل نموده است. پیش‌تر کتاب اعلام‌الدین دیلمى در همین ستون معرفى شده است.

کتب فضایل

درباره فضیلت‌هاى امیرالمؤمنین کتاب‌هاى بسیارى نگاشته شده است، اما هیچ‌کدام نتوانسته‌اند کمى از آن‌همه را به قلم بیاورند؛ چنان‌که رسول خدا صلى‌اللّه‌علیه‌وآله‌وسلم فرمود: «لو ان الغیاض اقلام والبحر مداد و الجن حساب و الانس کتاب ما احصوا فضائل على‌بن ابى‌طالب علیه‌السلام».

مناقب على‌بن ابى‌طالب از احمدبن حنبل، حدیث الغدیر و فتح‌المطالب فى مناقب على‌بن ابى‌طالب از شمس‌الدین ذهبى (د 748 ق)، خصائص از احمدبن شیب‌نسائى (د 303 ق)، خصائص العلویه على سائرالبریه از ابوالفتح نطنزى (مولود 480 ق)، فصول‌المهمه از نورالدین على‌بن محمدبن صباغ مالکى مکى (د 855 ق) و کشف‌اللبس فى حدیث ردّ الشمس از جلال‌الدین سیوطى (د 911 ق)، بخشى از تلاش علمایى است که خواسته‌اند مناقب امیرالمؤمنین علیه‌السلام را در کتب خویش بگنجانند.

در کتاب معجم‌الآثار المخطوطه حول الامام على‌بن ابى‌طالب که به کوشش حسین متقى جمع‌آورى شده، حدود ده هزار نسخه شناسانده شده که همه بیانگر این نکته هستند که کتب مناقب و فضایل، از زیادت به شمار درنمى‌آیند. از آن‌همه در مقدمه مصحح غررالاخبار فقط 45 اثر ذکر شده است. کتاب غررالاخبار دیلمى عالم شیعى که خود فقیه، ادیب، متکلم، محدث و شاعر متبحرى است، به خاطر دقت و امانت در نقل روایات، باعث شده است که این اثر از قرن هشتم تا امروز، مورد استناد علما قرار گرفته و از حوادث دوران مصون بماند.

ارشاد القلوب، اعلام‌الدین و غررالاخبار، کتبى هستند که از دیلمى بر جاى مانده است. دیلمى این کتاب را بعد از کتاب اعلام‌الدین فى صفات‌المؤمنین نگاشته و به آن کتاب در خلال مباحث غررالاخبار (فصل 28، ص 335) اشاره کرده است.

غررالاخبار و درر الآثار فى مناقب ابى الائمة الاطهار(ع)

مؤلف در مقدمه ضمن نقل سه روایت در فضیلت حفظ چهل حدیث و نقل دو روایت: «ان لعلى بن ابى‌طالب علیه‌السلام فضائل لا تحصى...» و «النظر فى وجه على عباده...»، انگیزه خود را از نوشتن کتاب این‌گونه بیان مى‌کند: «آن‌همه روایات مرا تحریک و ترغیب کرد تا بخشى از فضایل امیرالمؤمنین علیه‌السلام را که به شماره درنمى‌آید، در این کتاب جمع آورم، بلکه نزد خداى‌تعالى وسیله نجاتى برایم بشود و خدمتى به رسول‌خدا و امیرالمؤمنین کرده باشم و روزى که منادى در روز قیامت خدمت‌گزاران آن حضرات را از دیگران جدا مى‌کند، من هم در میان آنان قرار گیرم.» سپس بیان مى‌کند که در نقل روایات کتاب، ملتزم به نقل اسناد حدیث نبوده است، چرا‌که آن احادیث نزد علما مشهور و در کتبشان مذکور است؛ البته این امر به دلیل ضیق وقت و اجتناب از طولانى‌شدن کتاب انجام گرفته، و در متن کتبا، بیمارى را نیز به این دلایل افزوده است. این کتاب در پنجاه فصل تدوین شده و فصل اول و دوم کتاب را به فضیلت علم و علما و آداب تعلیم و تعلم اختصاص داده است. على‌رغم این‌که مصنف در مقدمه به تدوین کتاب در پنجاه فصل اشاره کرده است، نسخ موجود بیش از 35 فصل نیست. دوستى رسول‌خدا امیرالمؤمنین را، برخى از مناقب منفرد امیرالمؤمنین، آن‌چه از آیات قرآن که در حق امیرالامؤمنین و ائمه‌اطهار نازل شده، روز غدیر و نص ولایت امیرالمؤمنین، علامات امام معصوم، شهادت 12 نفر از صحابه در حق امیرالمؤمنین نزد خلیفه اول، ویژگى‌هایى که انسان را به خدا نزدیک مى‌کند و بسیارى مطالب مفید دیگر را مى‌توان در این کتاب خواند.

نقل از کتاب‌هاى مفقود

دیلمى در این اثر از دو کتاب نقل کرده است که امروز از آن کتاب‌ها اثرى نیست:

الف) کتاب السقیفه ابى‌صالح سلیل‌بن احمدبن عیسى؛ فصل 22 غررالاخبار (ص 277-287، الفصل‌الثانى والعشرون فى نظیر هذا مما ننقله عن کتاب السقیفه) منقول از کتاب السقیفه است. مؤلف اشاره مى‌کند که به دلیل ضیق وقت و بیمارى از نقل مطالب بسیار از این‌گونه کتب، چشم‌پوشیده است.

ب) نزهة السامع ملقب به محبوبى؛ بخش زیادى از فصل 21 (ص 258-276) که در مطاعن و فضایح معاویه است، منقول از این کتاب مى‌باشد. از کتب دیگرى که به نقل از آن‌ها دست یازیده است، مى‌توان مصابیح بغوى، فردوس ابن‌شیرویه دیلمى، العیون المجالس مفید و الیقواقیت ابوعمر الزاهد (د 345 ق) را نام برد.

شایان ذکر است، حدیث شریف کساء در این کتاب به ترتیبى که در منتخب طریحى نقل شده (ذریعه، 16/36، ش 156) موجود است؛ برخى به دلیل این‌که حدیث کساء بدین صورت در منتخب طریحى نقل شده، آن را کم‌اعتبار تلقى مى‌کردند.

چاپ غررالاخبار

انتشارات دلیل ما، این کتاب را با تصحیح اسماعیل الضیغم‌الهمدانى، تحت اشراف کتابخانه علامه مجلسى در سال 1427 قمرى (1385 ش) چاپ کرده است.

تهیه و تنظیم: عباسعلى مردى


انتهای پیام


خروج