*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار, خبر شماره خبر: ١١٥١٣٠ ١٠:٠٥ - 1389/10/23   آثار ماندگارآثار ماندگار شماره 296 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگارآثار ماندگار شماره 296

قرب الاسناد از حمیرى (از علماى قرن سوم هجرى)


ابوالعباس، عبداللّه بن جعفر حِمیَرى از یاران امام حسن عسکرى علیه‌السلام و از روات بزرگ شیعه در نیمه دوم قرن سوم هجرى است.

از مقام و منزلت والایى در میان علما و فقهاى بزرگ شیعه برخوردار است و شخصیت‌هایى هم‌چون شیخ صدوق در مشیخه «الفقیه» و نجاشى در «رجال» و مجلسى اول در«روضة‌المتقینی» و مامقانى در«تنقیح‌المقال» و علیارى در«بهجة‌الآمال» فقاهت و وثاقت و وجاهت او را در میان مشایخ روایى شهر قم مطرح نموده‌اند. ‌
وى از مشایخ بزرگ محمد بن یعقوب کلینى به شمار مى‌آید و کلینى در کتاب «کافى» بسیار بر او استناد نموده و از او روایت نقل کرده است. از آنجایى که حمیرى در عصر امام هادى و امام حسن عسکرى علیهما‌السلام مى‌زیسته با آن حضرات مکاتباتى داشته و على‌رغم فشار شدید حکومت عباسى در قطع ارتباط میان شیعیان و آن دو امام بزرگوار، ارتباط خود را با امامان خود حفظ کرده و از آنان پیوسته رهنمود مى‌گرفته است. ‌پس از شهادت امام حسن عسکرى علیه‌السلام حمیرى از طریق «محمد بن عثمان عمرى» رابطه و مکاتبه خود را با امام زمان عجل‌اللّه‌تعالى‌فرجه‌الشریف حفظ نمود. وى مجموعه این نامه‌ها را در کتابى به نام «مسائل عن محمد بن عثمان العمرى و التوقیعات» جمع آورى نموده است. ‌حمیرى در حدود سال 270 هجرى سفرى به شهر کوفه، پایگاه روات بزرگ شیعه در آن دوران، داشته است. ‌
حمیرى داراى چهار فرزند بوده به نام‌هاى محمد، جعفر، حسین و احمد که آنها نیز از بزرگان شیعه بوده‌اند و داراى مکاتباتى با امام زمان عجل‌اللّه‌تعالى‌فرجه‌الشریف مى‌باشند. البته از میان آن مکاتبات تنها نامه‌هاى محمد در جوامع روایى شیعه نقل شده ‌است.
 ابو هاشم جعفرى، ابراهیم بن مهزیار، ابراهیم بن هاشم، احمد بن اسحاق قمى، احمد بن محمد بن خالد برقى، احمد بن محمد بن عیسى اشعرى قمى، احمد بن مطهر، محمد بن ریان بن صلت قمى و حسن بن ظریف از مشایخ حمیرى به شمار مى‌روند. و چهره‌هاى سرشناس شیعه ازجمله فرزندش محمد بن عبداللّه بن جعفر، احمد بن زیاد بن جعفر همدانى، على بن بابویه قمى، محمد بن حسن بن ولید، محمد بن موسى بن متوکل، محمد بن همام بغدادى، محمد بن یحیى عطار قمى و ابوغالب زرارى از راویان او هستند. از تألیفات حمیرى مى توان قرب الاسناد؛ العظمة و التوحید؛ الامامة؛ الاستطاعة و المعرفة و الافاعیل و الارادة؛ الطب‌؛ الرسائل‌؛ فضل العرب‌؛ مسائل عن محمد بن عثمان العمرى و التوقیعات‌؛ کتاب الدلائل‌؛ الغیبة و الحیرة را بر شمرد.
قرب الاسناد
در این مجموعه، احادیثى که با واسطه کمترى از معصوم نقل شده و سلسله سند کوتاه‌ترى دارند نقل شده و به همان دلیل قرب الاسناد نامیده شده است. این شیوه گزینش احادیث از آن جهت مورد توجّه است که زیاد شدن واسطه حتى اگر مورد اعتماد و مُوَثَّق باشند ؟ احتمال اشتباه در نقل حدیث را افزایش مى‌دهد. على بن ابراهیم، محمّد بن عیسى یقطینى و علىّ بن بابویه نیز قرب الاسناد داشته‌اند، امّا تنها قرب الاسناد حمیرى اکنون در دست ماست. ‌
  ‌در زمان امام هادى و امام حسن عسکرى علیهما‌السلام ظلم و ستم حکومت عباسى به اوج خود رسیده بود و حکام ستمگر از ارتباط میان شیعیان و این دو امام بزرگوار بشدت جلوگیرى مى‌کردند. در چنین زمانى مؤلف این کتاب- مانند بسیارى دیگر از روات بزرگ شیعه- به وسیله ارتباط با دیگر یاران نزدیک ائمه علیهم السلام و ارتباط مخفى و مکاتبه‌اى و نامه نگارى با ائمه علیهم السلام، سخنان گهربار آن امامان بزرگوار را در مجموعه‌هاى روایى جمع آورى مى‌کرد تا آن را به آیندگان و نسلهاى آینده برساند. ‌مؤلف کتاب با امام زمان عجل‌اللّه تعالى فرجه الشریف نیز مکاتباتى داشته‌است. ‌علامه شیخ آقا بزرگ تهرانى در «الذریعة الى تصانیف الشیعة» درباره این کتاب مى‌گوید:‌ «این کتاب در نزد قدماى فقهاى شیعه بسیار ارزشمند و گران‌قدر به شمار مى‌آمد و لذا از شهرهاى دور براى شنیدن و یا دیدن آن بار سفر مى‌بستند و رنج سفر را بر خود هموار مى‌کردند».
  ‌ از دیگر نکات با ارزش این کتاب آن است که مؤلف سؤالات على بن جعفر از امام موسى کاظم علیه‌السلام را نیز در کتاب خود آورده و بدین ترتیب بر اعتبار کتاب على بن جعفر افزوده است.
کتاب سؤالات على بن جعفر از اصول چهارصدگانه اولیه شیعه به شمار مى‌آید و از زمان نگارش تا حال در طول بیش از هزار سال پیوسته مورد توجه علما و بزرگان شیعه واقع شده و روایاتش در مجموعه‌هاى بزرگ روایى از کتاب کافى شیخ کلینى، کتاب فقیه و خصال شیخ صدوق، تهذیب شیخ طوسى، بحار الانوار علامه مجلسى، وسائل الشیعه شیخ حر عاملى، و مستدرک الوسائل محدث نورى نقل شده است.
  ‌قرب الاسناد شامل 1404 حدیث مى‌باشد که از امام جعفر صادق و امام موسى کاظم و امام رضا علیهم‌السلام روایت شده است. این کتاب شامل احادیث فراوانى از دیگر ائمه معصومین علیهم‌السلام نیز بوده که متأسفانه به دست ما نرسیده است.
قرب الاسناد شامل 1387 حدیث است و بیشتر احادیث این کتاب را احادیث فقهى ؟ در ابواب مختلف ؟ تشکیل مى دهد.
قرب الاسناد شامل سه بخش است:
  ‌بخش اول روایاتى که از امام جعفر صادق علیه‌السلام روایت شده است.
  ‌بخش دوم روایاتى که از امام موسى کاظم علیه‌السلام روایت شده است.
  ‌بخش سوم روایاتى که از امام رضا علیه‌السلام نقل گردیده است.
  ‌هر بخش از کتاب داراى یک سرى روایات متفرقه نیز مى‌باشد.
برخى از مسایل مطرح شده در قرب الاسناد عبارتند از: روایاتى درباره دعا و شرایط آن، مسایل عقیدتى و ابواب فقهى مانند صلوة، طهارة، زکات، صوم، حج، نکاح، طلاق، حدود، معاملات، صید، وصیت، شهادت و...
چاپ‌هاى قرب الاسناد
کتابت ابوالقاسم خوشنویس، مقابله و تصحیح مرتضى اردکانى و محمد حسن نجف آبادى، به اهتمام سید باقر اصفهانى، 1370ق، تهران؛
مطبعه حیدریه، 1369ق / 1950، نجف؛ ‌
چاپ مکتبه نینوى، تهران؛ ‌
تصحیح احمد صادقى اردستانى، مؤسسه کوشانپور، 1417ق / 1375ش، قم؛ ‌
تصحیح مؤسسه آل البیت. این متن مصحح در سایت ژحذ.حححچز‌ قابل دسترسى است. ‌
ترجمه قرب الاسناد
ترجمه و تحقیق قرب الاسناد عبداللّه بن جعفر حمیرى، رضوان ایرجى زاد به راهنمایى استاد على اکبر غفارى (د 1383ش)، دانشگاه آزاد اسلامى (واحد تهران شمال1379).
 هیه و تنظیم: عباسعلى مردى

 


انتهای پیام


خروج