*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار, خبر شماره خبر: ١١٤٠٢٠ ١٠:٠٥ - 1389/07/28   آثار ماندگارآثار ماندگار شماره 285 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگارآثار ماندگار شماره 285

عیون أخبار الرضا علیه‌السلام از شیخ صدوق (د 381ق)


ابوجعفر محمدبن على‌بن حسین‌بن بابویه قمى مشهور به شیخ صدوق که به دعاى امام زمان عجل‌اللّه‌تعالى‌فرجه‌الشریف متولد شده، از بزرگان علماى شیعه است و دو کتاب از کتب اربعه حدیثى شیعه از تألیفات او هستند.

عیون اخبار الرضا علیه‌السلام از ابوالقاسم اسماعیل بن عبّاد دیلمى، مشهور به صاحب بن عباد دو قصیده که شامل درود و سلام به ساحت اقدس حضرت رضا علیه‌السلام بوده، به رسم هدیه به شیخ صدوق مى‌رسد. از آن‌جا که صاحب بن عباد از محبّان و دوستداران اهل‌بیت - علیهم‌السلام - و معتقد به ولایت و امامت و اطاعت آن بزرگواران بوده و به فرزندان آنان اکرام و احترام و به شیعیان آن خاندان احسان مى‌کرده، و نزدش ارزشمندتر از علوم اهل‌بیت - علیهم‌السلام ـ نبوده است، شیخ صدوق در مقام جبران برآمده و خواسته که محبّت‌ها و الطاف او را جبران کند و نزد او تقرّب جوید، کتاب اخبارالرضا را براى کتابخانه پررونق صاحب بن عباد تألیف کرده است. و در آغاز کتاب آن دو قصیده را گنجانده، چه این‌که، در واقع، این دو قصیده سبب تألیف این کتاب بوده است. با شناختى که از صاحب بن عباد داریم این بهترین راه جبران هدیه‌اش بوده است. شیخ صدوق براى جبران هدیه، کتابى کم‌نظیر تألیف کرده است. او افزون بر کتاب اخبارالرضا، چهار کتاب دیگر درباره امام رضا علیه‌السلام نوشته بود: زهدالرضا؛ جامع زیارةالرضا؛ مسایل‌الرضا و المصباح الحادى‌عشر فى ذکر من روى عن الإمام‌الرضا؛ اما کتاب اخبارالرضا، به دلیل اشتمال آن بر مطالب فراوان، از چهار کتاب مذکور جامع‌تر است. اخبارالرضا در 69 باب تدوین شده است.

کتاب با قصیده‌هاى صاحب بن عباد آغاز مى‌شود و با ذکر روایاتى در سبب مسمى‌شدن امام به رضا و روایاتى در حالات مادر حضرتش ادامه مى‌یابد تا این‌که با باب‌هاى ثواب زیارت آن حضرت، ثواب زیارت حضرت معصومه سلام‌اللّه‌علیها و معجزاتى که از مزار آن حضرت ظاهر شده و استجابت دعا در آن بقعه، به پایان مى‌رسد.

با نگاهى به مطالب کتاب مى‌توان از نگاه سیاسى و مذهبى شیخ و توجه‌اش به این امور آگاه شد. از باب نمونه، مى‌توان به گنجاندن باب‌هاى «گوشه‌هایى از تاریخ موسى بن جعفر علیهماالسلام» «اخبارى که در صحّت وفات موسى بن جعفر علیهماالسلام روایت شده» و «علّت واقفى‌شدن واقفى‌ها» اشاره کرد.

در بخش دیگرى از کتاب به نسل‌کشى سادات توسط هارون اشاره کرده و بابى با عنوان «ساداتى را که گویند هارون پس از مسموم ساختن امام کاظم علیه‌السلام در یک شب به قتل رسانید غیر سادات دیگرى که کشت» نقل کرده است. مناظره‌هاى امام رضا علیه‌السلام با اهل دیگر ادیان و متکلمینى چون سلیمان مروزى، على‌بن محمّدبن جهم درباره توحید و عصمت انبیا بیانگر سلطه علمى آن حضرت در عصر خویش است. بیان علامات امام از زبان امام، بخش دیگرى از کتاب است که شیعیان بتوانند مدعیانى چون جعفر کذاب را بشناسند. ازدواج حضرت فاطمه سلام‌اللّه‌علیها؛ زیدبن على؛ هاروت و ماروت از دیگر بخش‌هاى کتاب هستند. هم‌چنین بخش علل احکام که بخشى پاسخ مسایل محمّدبن سنان از علل احکام و بخش دیگر آن به روایات فضل‌بن شاذان است؛ و بخش روایات فضل‌بن شاذان مورد بحث و توجه علماى رجال است. در بخش دیگرى از کتاب به نوشته‌هاى امام رضا علیه‌السلام اشاره کرده و از «اسلام خالص و احکام آن» نام برده که براى مأمون نوشته است. سبب پذیرش ولایت‌عهدى مأمون؛ طلب باران حضرت - به درخواست مأمون - و نشان دادن قدرت الهى در اجابت دعاى حضرتش؛ نقشه‌ریزى مأمون براى دورکردن مردم از حضرت رضا علیه‌السلام و نفرین حضرت درباره او، به مسایل سیاسى عصر حضرت اشاره دارد. تسلط و آگاهى امام از جمیع لغات و زبان‌ها و شهادت امام رضا علیه‌السلام به نقل ابوالصّلت هروى، دو بخش دیگر از کتاب است.

شروح عیون

اخبارالرضا را برخى از علما شرح کرده‌اند که مى‌توان شرح على ‌اصغربن سید حسین حکیم‌بن سید على شوشترى؛ شرح محمدعلى حزین‌بن شیخ ابوطالب زاهدى‌گیلانى؛ شرح سید نعمت‌اللّه جزائرى؛ شرح مولى هادى بنابى؛ و شرح خطبة الرضاى حسن بن على گوهر قراچه‌داغى را نام برد.

ترجمه‌هاى چندى هم دارد که چاپ نشده‌اند از جمله ترجمه‌ محمدصالح بن محمدباقر قزوینى؛ ترجمه سید جلیل میرزا ذبیح‌اللّه بن میرزا هدایةاللّه؛ ترجمه مولى على‌بن طیفور بسطامى و ترجمه‌ سید على‌بن محمدبن اسداللّه امامى.

برخى از چاپ‌هاى عیون

1. چاپ سنگى 1275 در تهران؛

2. چاپ سنگى چاپخانه نجم‌الدوله به سال 1317ق در تهران؛

3. چاپ سنگى 1327ق در تهران؛

4. تصحیح مهدى لاجوردى، به کوشش محمدرضا مشهدى،1363 و 1378ق، و به کوشش حاج شیخ غلامعلى حدیثى نجم‌الواعظین، بى‌تا و بى‌جا؛

5. تصحیح سید محمدمهدى موسوى خرسان، حیدریه نجف اشرف، 1390ق؛

6. تصحیح محمدباقر بهبودى، کتابفروشى اسلامیه، 1396ق، تهران؛

ترجمه هاى عیون

1. کاشف‌النقاب فى تفسیر عیون اخبار الرضا علیه‌السلام از محمدتقى بن محمدباقر مشهور به آقانجفى اصفهانى (1262- ق1332)، که اولین بار 1297ق چاپ شده و بارها در انتشارات مختلف چاپ شده است؛ مترجم گفته است که ترجمه‌اش نقل به معناست.

2. ترجمه آقایان عبدالحسین رضائى و محمدباقر بن حسین ساعدى، کتابفروشى اسلامیه تهران، 1396ق/1354ش؛ متن فارسى و عربى؛

3. ترجمه حمیدرضا مستفید - على‌اکبر غفارى (1303-1383ش)، نشر صدوق، 1372ش، تهران؛

منابع:

مقدمه سید محمدمهدى خرسان؛

ترجمه على‌اکبر غفارى؛

سایت lib.ir

تهیه و تنظیم: عباسعلى مردى


انتهای پیام


خروج