*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار, خبر شماره خبر: ١١٢٦٢٧ ١٠:٠٥ - 1389/02/30   آثار ماندگارآثار ماندگار شماره 270 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگارآثار ماندگار شماره 270

وقعة صفین از نصربن مزاحم (متولد 212 ق)


ابوالفضل نصر بن مزاحم بن سیار منقرى، مورخى شیعى مذهب است، که ابن ابى‌الحدید و دیگران از او نقل کرده‌اند.

وى آثار متعددى از جمله الغارات، الجمل، النهروان، المناقب، عین الوردة، کتاب أخبار المختار بن أبى عبید، مقتل حجر، مقتل الحسین و دیگر کتب تاریخى نگاشته، که از آن‌همه همین یک کتاب، متعلق به جنگ صفین به جاى مانده است.

جنگ صفین در ماه صفر 37‌ قمرى در صفین، موضعى نزدیک رقه، در ساحل فرات روى داد. این کتاب افزون بر بازگویى حوادث جنگ، متضمن فواید متعدد است.

درباره واقعه صفین، مورخان قدیم، نظیر ابومخنف لوط بن یحیى (متولد پیش از 170ق)، جابربن یزید جعفى (متولد 128ق)، محمد بن عمر واقدى (متولد 207ق) و محمد بن جریر طبرى (متولد 310ق) اثرى خاص تألیف کرده یا شرحى مفصل نگاشته‌اند اما کتاب نصر بن مزاحم قدیمى‌ترین و مشروح‌ترین آن‌هاست که باقى مانده است.

کتاب با نقل ماجراى ورود امیرالمؤمنین(ع) به کوفه (رجب سال 36ق) و خطبه ایشان آغاز مى‌شود و شامل هشت بخش عمده است:

بخش اول؛ پیام‌ها، گفت‌وگوها و نامه‌ها؛

بخش دوم؛ رایزنى‌ها و چاره‌جویى‌ها؛

بخش سوم؛ بسیج، حرکت، درگیرى و اعلان جنگ؛

بخش چهارم؛ شروع پیکار اصلى بعد از محرم و دلاورى‌ها؛

بخش پنجم؛ شدت پیکار و لحظات خطرناک؛

بخش ششم؛ در گیر نبرد؛

بخش هفتم؛ پیروزى سپاه امیرالمؤمنین(ع)؛

بخش هشتم؛ داورى و نیرنگ عمروبن عاص، داستان داوران، بازگشت امیرالمؤمنین(ع) از صفین به کوفه.

کتاب وقعة صفین، فقط گزارش وقایع نیست، بلکه حاوى موجبات بروز تدریجى هر واقعه، گفت‌وگوها، مکاتبات، پیام‌ها، مشورت‌ها، مذاکرات خصوصى، خطبه‌ها، برخوردها و بسیارى نکات دیگر است، علاوه بر این، اسناد هر روایت نیز مذکور است و این خصایص، کتاب را خواندنى و پرفایده کرده است؛ از آن جمله:

گفت‌وگوى جریر با معاویه و ابلاغ پیام حضرت امیرالمؤمنین(ع) و پاسخ معاویه؛

قرار و مدار معاویه و عمروعاص بر سر حکومت مصر؛

نامه مهم امیرالمؤمنین(ع) به معاویه و اظهارنظر در مورد خلافت؛

رایزنى امیرالمؤمنین(ع) با مهاجران و انصار پیش از لشکرکشى به شام؛

مختار گذاشتن امیرالمؤمنین(ع)، اشخاص را در راهى که مى‌خواستند اختیار کنند؛

نظر امیرالمؤمنین(ع) درباره پرداخت خون‌بهاى اربد فزارى ـ که زیردست و پاى تعقیب‌کنندگان مرد - از بیت‌المال؛

بازداشتن امیرالمؤمنین(ع)، حجربن عدى و عمروبن حمق را از دشنام‌گویى به شامیان؛

رفتار امیرالمؤمنین(ع) با دهقانان انبار؛

نمازگزاردن امیرالمؤمنین(ع) بر راهب مقتول در پیکار صفین و طلب آمرزش براى او که از امیرالمؤمنین(ع) جدا نشد تا شهادت نصیبش شد

و نامه امیرالمؤمنین(ع) به دو تن از سردارانش: زیاد بن نضر و شریح بن هانى در چگونگى تعبیه لشکر و مراقبت‌هاى لازم.

علاوه بر این‌ها دستورها و رهنمودهاى امیرالمؤمنین(ع) که در موارد گوناگون آمده، پر مغز و درخور توجه خاص است؛ از آن جمله است آن‌چه به عاملان خراج در چگونگى رفتار با مردم نگاشته و نکاتى که به فرماندهان لشکر خویش سفارش فرموده است.

خواننده با خواندن مطالب مندرج در کتاب، به تدریج به این نتیجه مى‌رسد که هرچه در رفتار و گفتار حضرت امیرالمؤمنین(ع) در زمینه‌هاى مختلف، مانند: ایمان استوار، حق پرستى، صداقت و بزرگوارى دیده مى‌شود، از جانب معاویه و هم‌گامان او، حب جاه و مکنت، خدعه‌ها و بند و بست‌هاى پوشیده و آشکار صورت مى‌گیرد.

مؤلف در نقل سخنان و نامه‌هاى برخى از مخالفان، از جمله متن پاسخ معاویه و عمروعاص را به امیرالمؤمنین ع، هم انصاف و اعتدال به خرج داده و هم کتاب خود را مستند و معتبر کرده است.

ذکر تعداد شهداى رکاب امام (ع) در صفین، نهروان و ... پایان بخش کتاب است.

چاپ‌هاى وقعة صفین

1. چاپ سنگى 1301ق؛

2. چاپ عبد‌السلام محمد هارون در سال 1365قمرى و 1382قمرى. ویژگى کار عبد‌السلام، افزودن افتادگى‌هایى از نسخه اصلى است که در کتب دیگر، از جمله در شرح نهج‌البلاغه ابن ابى‌الحدید نقل شده بود.

3. چاپ چاپخانه عباسیه در سال 1340ق؛

4. چاپ افست ایران در سال 1403ق.

ترجمه وقعة صفین

1. سندس و استبرق از شیخ محمدمهدى مسجدشاهى، چاپ سنگى 1345قمرى اصفهان؛

2. واقعه صفین در تاریخ از کریم زمانى، انتشارات فرهنگى رسا، 1364ش، تهران؛

3. پیکار صفین از پرویز اتابکى، انتشارات علمى - فرهنگى، چاپ اول 1366ش، تهران.

منابع

رجال نجاشى از ابوالعباس نجاشى؛ نجاشى، کنیه او را ابوالمفضل ذکر کرده است.

فهرست طوسى، شیخ‌الطائفه طوسى؛

پیکار صفین، ترجمه پرویز اتابکى، مقاله دکتر غلام‌حسین یوسفى؛

تهیه و تنظیم: عباسعلى مردى

افق حوزه با هدف آشنایى بیش‌از‌پیش خوانندگان محترم، به‌ویژه طلاب و فضلاى جوان با میراث ارزشمند علمى تاریخ شیعه، در هر شماره، به معرفى اجمالى یکى از آثار گران‌سنگ علماى گذشته مى‌پردازد.

انعکاس پیشنهاد‌ها و انتقادات سازنده خوانندگان ارجمند، موجب امتنان وافر و راهگشاى خادمان حوزه در این هفته‌نامه، در جهت ایفاى بهتر از پیش رسالت اطلاع‌رسانى خود خواهد بود.


انتهای پیام


خروج