*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی >  ویژه‌نامه‌ها > ره نامه 


ره نامه شماره خبر: ٣٩٣٧٨٤ ٠٩:١٥ - 1396/06/14   مهم‌ترین کتب نگاشته شده در موضوع اخلاق علم‌آموزی ارسال به دوست نسخه چاپي


مهم‌ترین کتب نگاشته شده در موضوع اخلاق علم‌آموزی

مهم‌ترین کتب نگاشته شده در موضوع اخلاق علم‌آموزی


کتاب‌شناسی و معرفی تمامی آثاری که در زمینه‌ آداب‌ و رسوم علم‌آموزی نگاشته شده است، خود از عهده‌ این مقال خارج است. اما آن‌چه در این‌جا، مطمح نظر قرار گرفته، تنها معرفی اجمالی مهم‌ترین این آثار است که شهرت و تداول بیشتری در حوزه‌های علمیه یافته‌اند. ....

 

کتابشناسی و معرفی تمامی آثاری که در زمینه آداب و رسوم علمآموزی نگاشته شده است، خود از عهده این مقال خارج است. اما آنچه در اینجا، مطمح نظر قرار گرفته، تنها معرفی اجمالی مهمترین این آثار است که شهرت و تداول بیشتری در حوزههای علمیه یافتهاند.

 

1. آداب المتعلّمین

این رساله، منسوب به خواجه نصیرالدین طوسی (م 672ق) و از مشهورترین نگاشته‌‌ها در زمینه آداب علمآموزی به شمار میآید. این اثر هرچند به شکل مختصر گردآوری شده است، در بردارنده اکثر مطالب و موضوعات مهم در این موضوع است. افزون بر این، مطالب مندرج در این رساله با زبانی ساده و روان بیان گردیده و به خاطر همین جهات، همواره مورد توجه و اقبال طالبان علم بوده است. این رساله مختصر در دوازده فصل فراهمشده و به لحاظ محتوایی شباهتهای فراوانی با تعلیم المتعلّم زَرنوجی دارد؛ از اینرو، برخی آن را اقتباس و تلخیصی از کتاب پیشگفته میدانند. این رساله بارها به چاپ رسیده و از آن چندین ترجمه و شرح نیز فراهمشده است.

2. منیة المرید فی أدب المفید و المستفید

این کتاب ارزشمند تألیف زینالدینبن علیبن احمد عاملی معروف به شهید ثانی (م 965ق) است. بیگمان، این اثر مهمترین نگاشته شیعی در باب آداب تعلیم و تربیت دینی است و به لحاظ ویژگیهای منحصربهفردی که دارد از زمان تألیف تاکنون مورد توجه فراوان طالبان علوم دینی و جویندگان دانش قرار گرفته است و بزرگان زیادی آن را ستودهاند.

3. آداب المعلمین

این اثر، نگاشته، ابوعبدالله محمدبن سحنون (م 256 ق) است.

آداب المعلمین ابنسحنون، نوشتهای بسیار موجز در زمینه آداب آموزش مقدّمانی است و همین اختصار شدید آن، خود میتواند حاکی از آن باشد که این رساله اولین اقدام یا لااقل در زمره نخستین کوششها برای تکنگاری در این موضوع بهحساب میآید.

ابنسحنون در این اثر، آداب علمآموزی را از منظر فقهی مورد پژوهش قرار داده، موضوعاتی همچون اجرت معلم، بر قرار ساختن عدالت میان متعلمین، پاک کردن لوحها، تأدیب متعلمین و اینکه آیا معلم میتواند از دانشپژوهان برای کارهای شخصیاش کمک بگیرد را از نظر فقهی بررسی کرده است.

وی در این رساله نیز، بیش از هر موضوع دیگری، به بحث درباره مسایل مالی معلمان پرداخته، به تفصیل در باب نحوه دخل و خرج معلمان در امور آموزشی سخن گفته و از دیدگاه فقهی به تحقیق این مطلب پرداخته است.

4. الرّسالة المفصلّة لأحوال المعلّمین و المتعلّمین

پدیدآورنده این اثر، ابوالحسن علیبن محمد قیروانی قابسی (م 403ق) از فقها و محدثان بزرگ مغرب است. قابسی موضوع تعلیم و تربیت را با توجه به وضع آن در مکاتب و مدارس سرزمین مغرب مورد بحث قرار داده است. رویکرد وی در تدوین این رساله، بیشتر فقهی- حدیثی بوده و در نگاشته خود مسایل گوناگونی از جمله سختگیری بر متعلمین و تأدیب آنها، جلوگیری از اختلاط دختر و پسر و مانند اینها را مطرح کرده است.

5. جامع بیان العلم و فضله و ما ینبغی فی روایته و حمله

این کتاب بنا بر تصریح مؤلف آن، ابنعبدالبر قرطبی (م 463ق)، تلخیص تبویب شدهای است از آنچه پیشینیان در باب آداب تعلیم و تربیت آوردهاند.

ابنعبدالبر در نگاشته خود کوشش فراوانی کرده است تا موضوعاتی همچون فضیلت علم‌‌آموزی، رفتار متعلم نسبت به عالم و معلم و صفاتی که تخلق بدانها بر هر یک از ایشان ضرورت دارد و همچنین دیگر مباحث متعلق به این حوزه را با رویکرد حدیثی و بر اساس آیات و روایات تبیین کند. از اینرو، عمدهترین منابع مورد استفاده وی در نگارش این کتاب، احادیث پیامبر و عالمان گذشته است.

6. تعلیم المتعلّم

نویسنده این رساله، برهانالدین زرنوجی (پس از سال 593 قمری) است. وی خود در مقدمه رسالهاش تصریح میکند که بسیاری از طالبان علم بهرغم کوشش فراوانی که در علمآموزی از خود نشان میدهند، در رسیدن به مقصد خود که همانا کسب علم و عمل به آن است، توفیق چندانی به دست نمیآورند و این نیست مگر بدان سبب که ایشان راه و رسم و شرایط علمآموزی را نمیدانند و برای وصول به آن، راه مستقیم و صواب را نمیپیمایند. تعلیم المتعلّم زرنوجی در سیزده فصل تدوین یافته است.

7. المُعید فی أدب المُفید و المُستفید

این کتاب، نگاشته عبدالباسطبن موسیبن محمدبن اسماعیل عَلمَوی (م 981ق) است. المُعید فی ادب المفید و المستفید - بنا بهتصریح مؤلف آن - تلخیصی است از رساله «الدّر النضید فی أدب المفید و المستفید».

المعید، بهتبع اصل خودش الدّر النضید، در یک مقدمه، شش باب و یک خاتمه گردآوری شده است، المعید را میتوان در زمره مهمترین نگاشتهها در باب آداب دانشاندوزی و اخلاق علمآموزی بهحساب آورد.


خروج




چهارشنبه ٢٤ مهر ١٣٩٨
جستجوی وب
کانال تلگرام
با افق حوزه به روز باشید
با
کانال تلگرام